Search
Close this search box.

Το δις εξαμαρτείν…

Αναδημοσίευση
Η πρόταση δυσπιστίας κατά του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας Πολάκη δεν αφορούσε την πολιτική του για την Υγεία. Αφορούσε μία πολύ συγκεκριμένη δήλωσή του που αξιολογήθηκε από την αξιωματική αντιπολίτευση (και όχι μόνο) ως τόσο επίμεμπτη, ώστε δικαιολογούσε την υποβολή πρότασης δυσπιστίας εναντίον του.

To άρθρο 84 παρ. 2 του Συντάγματος προβλέπει ότι «Η Βουλή μπορεί με απόφασή της να αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την Κυβέρνηση ή από μέλος της»  και ότι η πρόταση δυσπιστίας πρέπει  « να περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση». Η παρ. 4 του ίδιου άρθρου επίσης προβλέπει ότι «Η συζήτηση για την πρόταση εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας αρχίζει μετά δύο ημέρες από την υποβολή της σχετικής πρότασης, εκτός εάν η Κυβέρνηση, σε περίπτωση δυσπιστίας ζητήσει να αρχίσει αμέσως η συζήτηση…»

Ο Κανονισμός της Βουλής στο άρθρο 142 παρ. 3 προβλέπει ότι σε περίπτωση κατάθεσης τέτοιας πρότασης «η Boυλή διακόπτει τις εργασίες της για δύo ημέρες, εκτός αν η Kυβέρνηση ζητήσει να αρχίσει αμέσως η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας.» και ότι (παρ. 4) «Mε την επιφύλαξη της ευχέρειας πoυ παρέχει η πρoηγoύμενη παράγραφoς στην Kυβέρνηση, η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας αρχίζει δύo ημέρες μετά την υπoβoλή της …».

Με άλλα λόγια, το Σύνταγμα παρέχει στην αντιπολίτευση το δικαίωμα να καταθέσει πρόταση δυσπιστίας όχι μόνο κατά της κυβέρνησης συνολικά αλλά και κατά ενός μέλους της μεμονωμένα και μάλιστα επιτάσσει να προσδιορίσει η πρόταση τα θέματα της συζήτησης. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Κανονισμός της Βουλής (ΚτΒ) προβλέπει μόνο ένα εύλογο δικαίωμα της Κυβέρνησης: να ζητήσει την άμεση έναρξη της συζήτησης.

Η τακτική από το παρελθόν

Αυτή την απλή διαπίστωση ακυρώνει μια τακτική που ξεκίνησε το 2005 και επαναλήφθηκε τώρα. Στις 8.6.2015, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Παπανδρέου είχε υποβάλει πρόταση δυσπιστίας κατά του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών Αλογοσκούφη για την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική. Η κυβέρνηση είχε προετοιμασθεί για την κατάθεση αυτής της πρότασης (που είχε στο μεταξύ διαρρεύσει) και ο πρωθυπουργός Καραμανλής δήλωσε ότι μετατρέπει την πρόταση εκείνη σε πρόταση εμπιστοσύνης προς την κυβέρνησή του συνολικά. Η συνέχεια είναι γνωστή: η συζήτηση έγινε κατά τα πρότυπα των συζητήσεων επί προτάσεων ανανέωσης εμπιστοσύνης και η ψηφοφορία έγινε επ’ αυτού του ζητήματος και όχι επί της προτάσεως κατά του Αλογοσκούφη.

Η διαδικασία αυτή, παρά την προβληματικότητά της, δεν συνάντησε αντιδράσεις στη Βουλή και εξ όσων θυμάμαι, δεν σχολιάσθηκε αρνητικά από την αρθρογραφία της εποχής. Ίσως επειδή τότε ήταν απόλυτη η πολιτική και επικοινωνιακή κυριαρχία της τότε κυβέρνησης. Ίσως γιατί τα σκεπτικό της πρότασης δυσπιστίας κατά του Αλογοσκούφη αφορούσε την εν γένει οικονομική πολιτική της εποχής εκείνης και όχι κάποια προσωπική του πράξη ή δήλωση.

Έκτοτε, καταγράφτηκε στην κοινοβουλευτική ιστορία η δυνατότητα του  πρωθυπουργού να ακυρώνει μια πρόταση δυσπιστίας κατά υπουργού με το να ζητάει ψήφο εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση συνολικά. Όταν, όμως, γίνεται ανεκτό το πρώτο λάθος, συνήθως το δεύτερο είναι ακόμη χειρότερο. Έτσι, στην περίπτωση της πρότασης δυσπιστίας κατά του αναπληρωτή υπουργού Υγείας Πολάκη, η πρόταση δυσπιστίας δεν αφορούσε την πολιτική του για την υγεία. Αφορούσε μία πολύ συγκεκριμένη δήλωσή του που αξιολογήθηκε από την αξιωματική αντιπολίτευση (και όχι μόνο) ως τόσο επίμεμπτη ώστε δικαιολογούσε την υποβολή πρότασης δυσπιστίας εναντίον του.

Το δικαίωμα του Πρωθυπουργού και της Αντιπολίτευσης

Κάθε πρωθυπουργός νομιμοποιείται να δηλώσει ότι στηρίζει πλήρως έναν υπουργό και να συνδέσει την παραμονή της κυβέρνησής του στην εξουσία με την απόρριψη της εν λόγω πρότασης δυσπιστίας. Αυτό είναι κάτι κοινοβουλευτικά εύλογο: π.χ. στη συζήτηση ενός νομοσχεδίου μπορεί ο πρωθυπουργός να δηλώσει ότι η υπερψήφιση του νομοσχεδίου αποτελεί ζήτημα εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση και πως θα παραιτηθεί εάν αυτό καταψηφιστεί. Σε καμία όμως περίπτωση αυτό το αυτονόητο πολιτικού χαρακτήρα δικαίωμα του εκάστοτε πρωθυπουργού δεν μπορεί να ακυρώσει ένα συνταγματικά παρεχόμενο δικαίωμα της αντιπολίτευσης. Ούτε βέβαια το δικαίωμα της κυβέρνησης να ζητήσει την ανανέωση της εμπιστοσύνης της Βουλής δεν μπορεί να ακυρώσει το δικαίωμα της αντιπολίτευσης να υποβάλει πρόταση δυσπιστίας κατά ενός υπουργού όταν η τελευταία έχει προηγηθεί.

Η διάπραξη ενός κοινοβουλευτικού σφάλματος δεν μπορεί να βρει το νομικό της έρεισμα στο ότι έγινε δεκτό ένα ανάλογο σφάλμα στο παρελθόν ούτε στο ότι και σήμερα δεν υπήρξαν αντιδράσεις στη Βουλή (προφανώς γιατί η κακή αρχή είχε γίνει επί κυβερνήσεως Ν.Δ.). Πόσο μάλλον, όταν τα δεδομένα του νέου σφάλματος το καθιστούν μεγαλύτερο από το πρώτο.

Η λύση είναι απλή: όταν η αντιπολίτευση ασκεί το κορυφαίο συνταγματικό της δικαίωμα να καταθέσει πρόταση δυσπιστίας κατά μέλους της Κυβέρνησης, εστιάζοντας σε συγκεκριμένο πρόσωπο και θέμα(τα), αυτό δεν μπορεί να ακυρωθεί από την κυβέρνηση. Εάν η κυβέρνηση επιμένει, μπορεί να αρχίσει η συζήτηση για την ανανέωση της εμπιστοσύνης μετά την ολοκλήρωση της πρώτης διαδικασίας. Σε κάθε περίπτωση, και για την οικονομία της διαδικασίας, θα μπορούσε – με τροποποίηση του Κανονισμού της Βουλής (ΚτΒ) – να προβλεφθεί η διεξαγωγή δύο ψηφοφοριών στο τέλος μιας ενιαίας συζήτησης.

Το Σύνταγμα, έτσι και αλλιώς, δίνει λίγα δικαιώματα στην αντιπολίτευση. Δεν χρειάζεται να καταργούνται στην κοινοβουλευτική πράξη. Ιδιαίτερα όταν αυτό συνεπάγεται κατάργηση της ατομικής πολιτικής ευθύνης των Υπουργών.

Θάνος Παπαϊωάννου
Πρώην Γενικός Γραμματέας της Βουλής (2009-2015)

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Podcast | Συναντήσεις στο Σύνταγμα Ε14: Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Μπορεί να ξεπεραστεί το Σύνταγμα;

Με αφορμή την κατάθεση νομοσχεδίου για την ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ, ο Ξενοφών Κοντιάδης και ο Αντώνης Μεταξάς συζητούν για τη σχέση του ελληνικού Συντάγματος και του ευρωπαϊκού ενωσιακού δικαίου, τις προϋποθέσεις ίδρυσης μη κρατικών Πανεπιστημίων, αλλά και τα προβλήματα και την προοπτική της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Περισσότερα

Ο Ξενοφών Κοντιάδης σχολιάζει τα πρόσφατα φαινόμενα βίας (Εκπομπή της ΕΡΑ “Ναι μεν, αλλά”)

Ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και Πρόεδρος του Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, κ. Ξενοφών Κοντιάδης, παραχώρησε, την Τετάρτη 10 Μαρτίου 2021, συνέντευξη στην Ευαγγελία Μπαλτατζή και την εκπομπή «Ναι μεν, αλλά» του Πρώτου Προγράμματος ΕΡΑ, με αφορμή την ταραχώδη κοινωνικοπολιτική συγκυρία και τα περιστατικά βίας των τελευταίων ημερών.

Περισσότερα

Το Σύνταγμα, οι συναθροίσεις και η Εθνική Επιτροπή προστασίας της Δημόσιας Υγείας

Η συνταγματικότητα της απαγόρευσης συναθροίσεων σε όλη την ελληνική επικράτεια για τέσσερεις ημέρες, με προφανή στόχο την μη διεξαγωγή των πορειών της 17.11.2020, παραμένει ένα σύνθετο θέμα, το οποίο, αναμενόμενα, δεν διαλεύκανε η απόφαση της Προέδρου του ΣτΕ επί του αιτήματος προσωρινής διαταγής. Ούτε, όμως, και οι απορριπτικές αποφάσεις επί της αιτήσεων αναστολής, που εκδόθηκαν στις 19.11.2020, από την Ολομέλεια του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου, επικεντρώνονται στην ουσία των εκατέρωθεν επιχειρημάτων μιας και ο νομικός συλλογισμός του δικαστηρίου στηρίζεται στο άρθρο 52.6.β’ π.δ. 18/1989 και δη στη συνδρομή επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.