Βοηθάει εν τέλει το Διαδίκτυο τη Δημοκρατία και υπό ποιους όρους;

Οι αρχικοί υποστηρικτές του διαδικτύου εξέλαβαν το μέσο αυτό ως χώρο ελευθερίας και Δημοκρατίας και πράγματι το διαδίκτυο υπήρξε εξαρχής «γεννήτρια» πολλών και διαφορετικών μέσων διακίνησης ιδεών και πληροφοριών. Με την ανάπτυξη, ωστόσο, των Μέσων κοινωνικής δικτύωσης το διαδίκτυο μετέβαλε πτυχές του βίου μας, περιχαρακώνοντάς μας σε έναν μικρόκοσμο ομοϊδεατών.

Κατά τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης του Διαδικτύου, οι ενθουσιώδεις υποστηρικτές του πίστευαν ότι διαθέτει, περίπου από τη φύση του, την τάση να καθίσταται χώρος ελευθερίας και Δημοκρατίας. Αυτό σήμαινε ότι οι Κυβερνήσεις και οι νόμοι της κοινής «εδαφικής» Δημοκρατίας δεν θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να το αγγίξουν.[1]

Πράγματι, το Διαδίκτυο υπήρξε εξαρχής «γεννήτρια» πολλών και διαφορετικών μέσων διακίνησης ιδεών και πληροφοριών, από τις οποίες «θρέφεται» η δημοκρατία. Στη συνέχεια, ωστόσο, μετά την ανάπτυξη των social media και ιδίως μετά τη διασύνδεσή τους με το κινητό μας τηλέφωνο, το διαδίκτυο μετέβαλε ανεπαίσθητα, αλλά ριζικά, όλες τις πτυχές του βίου μας (ιδιωτικού, οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού). Οι περισσότερες και κυρίαρχες σήμερα χρήσεις του διαδικτύου δεν έχουν καμία σχέση με τις πρωταρχικές βλέψεις της κυβερνο-αναρχικής Δημοκρατίας.

Δικαιώνεται μάλιστα, ο συνταγματολόγος Cass R. Sunstein, ο οποίος στο βιβλίο του Republic.com (2001) προδιάγραψε μια δυστοπία, στην οποία η ελεύθερη διακίνηση πληροφοριών δεν θα έχει τίποτα πια να προσφέρει στη Δημοκρατία.[2] Αυτό, επειδή στο Διαδίκτυο αναπτύσσονται και στη συνέχεια επικρατούν Μέσα, χρήσεις και συνήθειες που συρρικνώνουν την πιθανότητα έκθεσής μας σε διαφορετικές απόψεις, στάσεις, τρόπους ζωής, αντιλήψεις, προοπτικές κ.λ.π. Περιχαρακωνόμαστε, λοιπόν, στον μικρόκοσμο των ομοϊδεατών μας.

Η ανάπτυξη των social media και των ιστολογίων (blogs) και η διείσδυση των ισχυρών ΜΜΕ στο Διαδίκτυο, αντί να αντιστρέψουν τη διάσπαση της δημοκρατικής επικοινωνίας σε περιχαρακωμένες και ναρκισσευόμενες ατομικότητες, την εντατικοποίησαν ακόμη περισσότερο. Σκεφτείτε απλώς τι κάνουμε καθημερινά, όταν «ρίχνουμε μια ματιά» στις ειδήσεις της ημέρας, καθώς και σε αυτά που έγραψαν οι «φίλοι» μας στα social media.

Ποιους ακριβώς ενημερωτικούς ιστότοπους επισκεπτόμαστε και πόσο συχνά μεταβάλλουμε τις «αγαπημένες» προτιμήσεις μας εν προκειμένω; Πόσο συχνά αφήνουμε ασχολίαστες τις μικρές πολιτικές υπερβολές των «φίλων» μας, προκειμένου να μη δημιουργήσουμε αχρείαστη διαδικτυακή ένταση ή δυσφορία στον κύκλο των προσώπων που θα δουν τις αναρτήσεις μας; Ως γνωστόν, οι μικρές δόσεις δεν έβλαψαν κανέναν. Και ο χρόνος που διαθέτουμε είναι πολύτιμος. Έτσι, χρειάζεται να χαλαρώνουμε που και που. Το θέμα είναι πού ακριβώς.

Στην εποχή της κυριαρχίας των Μέσων κοινωνικής δικτύωσης ας σκεφτούμε πόσο πιο πεισματικές έχουν πλέον καταστεί οι κομματικές προτιμήσεις μας και πόσο έχει συμβάλει η χρήση του διαδικτύου σε αυτό. Σε ποιους μικρούς, αλλά και σε ποιους κομβικούς πολιτικούς διχασμούς έχουν οδηγήσει τα πράγματα, προ πολλού, οι μικρές δόσεις των καθημερινών συνηθειών μας. Και πόσο μπορούμε ν’ αντισταθούμε πλέον σε αυτές τις συνήθειες. Στην πραγματικότητα, πολύ λίγο.

Συνήθως δεν τολμάμε καν να παραδεχτούμε τίποτα από τα παραπάνω κι ας τα γνωρίζουμε κατά βάθος. Η υπαρξιακή αυτή τάση έχει σημαντικές επιπτώσεις στη Δημοκρατία. Για να μην κινδυνεύσει κάποτε στο μέλλον η ύπαρξή της, ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε όλοι λίγο τις καθημερινές συνήθειες μας. Αυτές που καθορίζουν την πολιτική πραγματικότητα μέσα μας και γύρω μας.

Σημειώσεις:

[1] Διαβάστε λ.χ. την περίφημη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του Διαδικτύου του John Perry Barlow της 8ης Φεβρουαρίου 1996 στον εξής υπερσύνδεσμο: https://www.eff.org/cyberspace-independence

[2] Μπορείτε να εντοπίσετε μία πολύ κριτική παρουσίαση αυτού του βιβλίου, η οποία διαψεύστηκε από τα πράγματα στον εξής υπερσύνδεσμο: http://jolt.law.harvard.edu/articles/pdf/v14/14HarvJLTech753.pdf

Κώστας Ν. Στρατηλάτης
Αναπληρωτής Καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Λευκωσίας της Κύπρου




Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Ο θρίαμβος του Κράτους Δικαίου

Στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής η Δικαιοσύνη υπερασπίστηκε τη δημοκρατία, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειαζόταν να προβλέπεται στο Σύνταγμα η δυνατότητα απαγόρευσης πολιτικού κόμματος για να αντιμετωπιστεί η νεοναζιστική βία της Χρυσής Αυγής, ως στοιχείο εγγενές της ιδεολογίας και της πολιτικής της δράσης. Ωστόσο, αναδείχθηκαν ταυτόχρονα ορισμένα θεσμικά κενά που οφείλει να καλύψει άμεσα ο νομοθέτης ώστε να ισχυροποιηθούν οι άμυνες απέναντι στην Ακροδεξιά.

Περισσότερα

Επιλογές από Δημήτρη Θ. Τσάτσο // 4ο Κείμενο: Πολιτικός και επιστημονικός λόγος

Από την ώρα που ο ειδικός επιστήμονας υποστηρίζει πως μια εκδοχή είναι η μόνη ορθή στη δημόσια ζωή, τότε ενδέχεται να δημιουργηθεί αντίθεση μεταξύ του γνωσιοκρατικά σωστού, δηλαδή του επιστημονικού λόγου, και εκείνου που η δημοκρατική πλειοψηφία, δηλαδή η μόνη νομιμοποιημένη εξουσία, προκρίνει ως πρακτέο, δηλαδή του πολιτικού λόγου.

Περισσότερα

Το δημόσιο δίκαιο απέναντι στις κρίσεις (live webcast)

Απόψε, Τρίτη 8 Φεβρουαρίου 2022 και ώρα 18:00-20:00, το e-ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ηλεκτρονικό περιοδικό Δημοσίου Δικαίου ελεύθερης πρόσβασης, διοργανώνει διαδικτυακή εκδήλωση με τίτλο «Το δημόσιο δίκαιο απέναντι στις κρίσεις». Αφορμή, η κυκλοφορία του πρώτου τεύχους του (Ιανουάριος-Μάρτιος 2022).

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.