Το νέο ευρωπαϊκό σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο τύποις περιλαμβάνει και τον όρο «μετανάστευση» καθώς όλες οι ρυθμίσεις του εκκινούν και καταλήγουν στο δίπολο: διεθνής προστασία ή επιστροφή, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι τα όρια μεταξύ νόμιμης και παράνομης διαμονής είναι ασαφή, ενώ υπάρχουν χιλιάδες περιπτώσεις υπηκόων τρίτων χωρών , οι οποίοι δεν δύνανται να επιστραφούν για νομικούς ή πραγματικούς λόγους.

Έχουν ήδη περάσει 12 χρόνια από το προηγούμενο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο του 2008, το οποίο απέκλεισε τη δυνατότητα των λεγόμενων μαζικών νομιμοποιήσεων υπηκόων τρίτων χωρών, οι οποίες είχαν λάβει χώρα σε διάφορα κράτη μέλη στις αρχές τις προηγούμενης δεκαετίας. Η εν λόγω συμφωνία στην πράξη οδήγησε αναπόδραστα στο εξής: τη χρησιμοποίηση της διαδικασίας ασύλου, ως αποκλειστικού σχεδόν τρόπου νομιμοποίησης της διαμονής χιλιάδων υπηκόων τρίτων χωρών, μη δικαιούχων διεθνούς προστασίας που επιθυμούσαν να παραμείνουν και να εργαστούν νόμιμα στη χώρα μας, αλλά που δεν είχαν εκ των πραγμάτων πρόσβαση σε κάποια νόμιμη δίοδο εισόδου στην επικράτεια.

Στη συνέχεια διάφορες διατάξεις, είτε στον ν. 3386/2005, είτε στο ν. 4251/2014 είτε και στο νόμο 4375/2016, προσπαθώντας να αντιμετωπίσουν το ζήτημα, δύνατο να χορηγήσουν άδειες διαμονής για εξαιρετικούς ή ανθρωπιστικούς λόγους, οι οποίοι αποτέλεσαν στην πραγματικότητα έμμεσες νομιμοποιήσεις – γέφυρες μεταξύ της διαδικασίας ασύλου και της νομοθεσίας για τη λεγόμενη «νόμιμη μετανάστευση». Ιδίως στην περίπτωση της χώρας μας,  η δυνατότητα νόμιμης εισόδου στην ουσία υφίσταται μόνο για τους επενδυτές (golden visa) ή και οικονομικά ανεξάρτητα άτομα (FIP), ενώ ένας μεγάλος αριθμός μεταναστών χωρίς νόμιμη διαμονή απασχολείται σε καθεστώς αδήλωτης εργασίας.

Το νέο σύμφωνο τύποις περιλαμβάνει και τον όρο «μετανάστευση» καθώς όλες οι ρυθμίσεις του εκκινούν και καταλήγουν στο δίπολο: διεθνής προστασία ή επιστροφή, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι τα όρια μεταξύ νόμιμης και παράνομης διαμονής είναι ασαφή, ενώ υπάρχουν χιλιάδες περιπτώσεις υπηκόων τρίτων χωρών , οι οποίοι δεν δύνανται να επιστραφούν για νομικούς ή πραγματικούς λόγους (unremovables).

Κατ’ ουσίαν, λοιπόν, το νέο σύμφωνο εμμένει στην ίδια αποτυχημένη συνταγή που θέσπισε το προηγούμενο, εξαιτίας του οποίου χιλιάδες μετανάστες στην Ε.Ε. ζουν και εργάζονται σε μια κατάσταση limbo και είναι ευάλωτοι σε κάθε είδους παραβίαση των δικαιωμάτων τους. Ιδίως την περίοδο της πανδημίας Covid-19 θα περίμενε κανείς ότι τα διδάγματα της πραγματικότητας θα λαμβάνονταν σοβαρά υπόψην, ώστε να εκκινήσουν συζητήσεις για μια πιο ρεαλιστική-ολιστική προσέγγιση του φαινόμενου της μετανάστευσης στην Ε.Ε.

Τον Απρίλιο του 2020, εν μέσω της πανδημίας Covid-19, η ίδια η Επιτροπή εξάλλου υπογράμμισε ότι «τα κράτη μέλη έχουν ευρεία διακριτική ευχέρεια να χορηγούν άδεια διαμονής ή άλλη άδεια που προσφέρει το δικαίωμα διαμονής σε παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών για συμπονετικούς, ανθρωπιστικούς ή άλλους λόγους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 της οδηγίας 2008/115 / ΕΚ («οδηγία για την επιστροφή»)…

Βασίλης Κερασιώτης
Δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω, Διευθυντής HIAS ΕΛΛΑΔΟΣ

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

H σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαδικασία οριοθέτησης της Ευρωπαϊκής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης

Ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κύριος Προκόπιος Παυλόπουλος, παρεμβαίνει στο δημόσιο διάλογο με ένα ακόμα κείμενο βαρύνουσας σημασίας. Σχετικά με την οριοθέτηση της Ευρωπαϊκής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι είναι θεσμικώς αυτονόητο ότι η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) των Κρατών-Μελών είναι και ΑΟΖ της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και υπ’ αυτό το πρίσμα τίθεται το νομικό -και, κατ’ επέκταση, πολιτικό- ζήτημα της δυνατότητας και της μορφής σύμπραξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην όλη διαδικασία οριοθέτησης της ΑΟΖ κάθε Κράτους-Μέλους κυρίως με τρίτα προς αυτήν Κράτη.

Περισσότερα

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η Ευρωπαϊκή Ένωση: Από την χλιαρή στάση στην υποκρισία

Άπαντες αναγνωρίζουν, άλλοι εμφαντικά (Γαλλία, Αίγυπτος, Κύπρος, Ισραήλ, Ρωσία) και άλλοι πιο χλιαρά (ΗΠΑ, Ε.Ε.) ότι το επίμαχο Μνημόνιο αμοιβαίας Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και της επίσημα αναγνωρισμένης Κυβέρνησης της Λιβύης αντιβαίνει σε βασικούς κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Παρ’ όλα αυτά η Ε.Ε. είναι πολύ διστακτική να καταδικάσει την Τουρκία, τουλάχιστον έμπρακτα.

Περισσότερα

Μια ‘περιοριστική’ επανάσταση; Μια διαφορετική ανάγνωση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για τις επαναπροωθήσεις στα σύνορα Ισπανίας-Μαρόκου

H άμεση αντίδραση στην απόφαση N.D. & N.T. που αφορά την πολιτική της Ισπανίας για τις μαζικές απελάσεις των παράτυπων μεταναστών χαρακτηρίστηκε «σοκ» – «χαστούκι στο πρόσωπο» του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που «ακυρώνει τον λόγο ύπαρξης» της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ). Αυτή η ανάρτηση προτείνει μια διαφορετική ανάγνωση. Θα εστιάσει στο ότι η απόφαση χαρακτηρίζεται από μια σειρά από εγγενείς ασάφειες, που συνδυάζουν την τάση περιορισμού με στοιχεία δυναμικής ερμηνείας.

Περισσότερα