Το φαινόμενο SLAPP: Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προστασία της ελευθερίας της έκφρασης.

Η Χριστίνα Βρεττού γράφει για τη νέα πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του φαινομένου SLAPP (αβάσιμες μηνύσεις ή αγωγές που κατατίθενται από κάποιο ισχυρό πρόσωπο ή οργανισμό ενάντια σε μη κυβερνητικά πρόσωπα, οργανισμούς και δημοσιογράφους, που εκφράζουν κριτική σχετικά με ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος) στην οποία συμμετέχει και η χώρα μας.

Η αξία της ελευθερίας της έκφρασης και του τύπου σε μία δημοκρατική κοινωνία αποτυπώνεται εναργώς στο απόσπασμα της απόφασης της Νew York Times v. Sullivan του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, όπου έγινε δεκτό ότι «στο πλαίσιο της βαθιάς εθνικής δέσμευσης στην αρχή ότι ο διάλογος πάνω σε δημόσια θέματα πρέπει να είναι δίχως αναστολές, ζωηρός και ανοιχτός στα πάντα», ο συνταγματικά προστατευόμενος λόγος «μπορεί να περιλαμβάνει σφοδρές, καυστικές και κάποιες φορές δυσάρεστα οξείες επιθέσεις σε κυβερνητικούς και δημόσιους λειτουργούς».

Ομοίως, η νομολογία του Δικαστηρίου του Στρασβούργου εξασφαλίζει την προνομιακή μεταχείριση της ελευθερίας της έκφρασης, ιδίως σε περιπτώσεις προσβολής της τιμής δημοσίων προσώπων καθώς και σε περιπτώσεις ζητημάτων δημοσίου ενδιαφέροντος. Στο ως άνω πλαίσιο μία καινούρια πρωτοβουλία ξεκινά τώρα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς αντιμετώπιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο του φαινομένου SLAPP (Strategic lawsuits against public participation), που εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τη Δημοκρατία.

Ο όρος SLAPP αναφέρεται σε αβάσιμες μηνύσεις (ή αγωγές) που κατατίθενται από κάποιο ισχυρό πρόσωπο ή οργανισμό (για παράδειγμα μια επιχείρηση ή ένα υψηλά ιστάμενο δημόσιο πρόσωπο) ενάντια σε μη κυβερνητικά πρόσωπα, οργανισμούς και δημοσιογράφους, που εκφράζουν κριτική σχετικά με ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος. Σκοπός τέτοιων μηνύσεων δεν είναι να κερδηθεί η δικαστική υπόθεση, αλλά ο εκφοβισμός όσων ασκούν κριτική μέσω της ηθικής και οικονομικής εξουθένωσής τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η άσκηση πολλών αγωγών του ίδιου ενάγοντος κατά του ίδιου εναγόμενου, αφορουσών ακόμη και το ίδιο άρθρο, ή η καταχρηστική εναγωγή δημοσιογράφου, ιδίως σε περιπτώσεις δημοσίευσης στο διαδίκτυο, ενώπιον αλλοδαπού δικαστηρίου.

Για τον λόγο τούτο συστάθηκε τον Μάρτιο του 2021 το Expert Group Αgainst SLAPP, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα φόρουμ που θα παράσχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ειδική γνώση και πρακτική εμπειρία προς αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου που απειλεί την δημοκρατική δημόσια συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ, με την λήψη νομοθετικών και μη μέτρων προς αντιμετώπιση της φίμωσης του τύπου. Δεν μπορεί παρά να χαιρετίσει κανείς αυτήν την πρωτοβουλία και τη συμμετοχή της Ελλάδας, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η ελλιπής προστασία της ελευθερίας της έκφρασης από την ελληνική νομολογία έχει οδηγήσει επανειλημμένως στην καταδίκη της Ελλάδας από το Δικαστήριο του Στρασβούργου για παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ. Η ελεύθερη συζήτηση επί των δημοσίων θεμάτων θα εξασφαλίσει την ελεύθερη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και θα ικανοποιήσει το αίτημα για διαφάνεια και συνέπεια, το οποίο προβάλλει επιτακτικότερο τη σημερινή εποχή, που η παραπληροφόρηση κυριαρχεί.

Χριστίνα Aντ. Βρεττού
Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου, Δικηγόρος
Member of the Expert Group against SLAPP

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Οι γελοιογραφίες του Charlie Hebdo // Θρησκεία και ελευθερία της έκφρασης (Άποψη Ι)

Οι καρικατούρες – τα σκίτσα που γελοιοποιούσαν τον προφήτη Μωάμεθ και τα οποία προ πενταετίας (7.1.2015) είχε δημοσιεύσει η γαλλική σατιρική εφημερίδα «Charlie Hebdo» αποτελούν προφανώς έκφραση μίσους (incitation à la haine religieuse, religious hatred) και η ποινική δίωξή τους πρέπει να αντιμετωπίζεται από την αντιρατσιστική νομοθεσία.

Περισσότερα

Απόφαση ΕΔΔΑ (12.10.2021): Παραβίαση άρθρου 10 ΕΣΔΑ / Δημοκρατία της Μολδαβίας (video-podcast)

Ο Κώστας Στρατηλάτης αναλύει την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (12.10.2021) σε υπόθεση που αφορά παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ από τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.

Περισσότερα

Δημοσιογραφική έρευνα για διαφθορά και ελευθερία έκφρασης: Σχόλιο επί της απόφασης ΕΔΔΑ 4358/19

Ο Αχιλλεύς Αιμιλιανίδης αναλύει το σκεπτικό της απόφασης του ΕΔΔΑ σε υπόθεση που αφορά δημοσιογραφική έρευνα για διαφθορά στη Μολδαβία και την παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ για την ελευθερία έκφρασης.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.