Search
Close this search box.
Ο Χαράλαμπος Ανθόπουλος γράφει για τη νέα και πιο επικίνδυνη φάση των «συνταγματικών συγκρούσεων» μεταξύ ευρωπαϊκού και εθνικού δικαίου των κρατών-μελών.

Η νέα και πιο επικίνδυνη φάση των «συνταγματικών συγκρούσεων» μεταξύ του ευρωπαϊκού δικαίου και του εθνικού δικαίου, που εκφράζεται πρακτικά με τις νομολογιακές συγκρούσεις μεταξύ του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και των εθνικών Συνταγματικών Δικαστηρίων, ξεκίνησε στις 5 Μαΐου 2020, εν μέσω του πρώτου κύματος της πανδημίας, με την περιβόητη απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου για το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που άρχισε να εφαρμόζει από το 2015 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) υπό τη διοίκηση του Μάριο Ντράγκι. Στην απόφασή του αυτή, το Δικαστήριο της Καρλσρούης αποφάνθηκε με περισσή αλαζονεία ότι η ΕΚΤ υπερέβη τις αρμοδιότητές της, ασκώντας όχι μόνο νομισματική πολιτική, που ανήκει στις αποκλειστικές αρμοδιότητες της ΕΕ, αλλά και οικονομική πολιτική, που εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Επετίμησε μάλιστα το ΔΕΕ επειδή δεν άσκησε τον έλεγχο της αναλογικότητας των αποτελεσμάτων του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης σύμφωνα με το «πρωτόκολλο» του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, δηλαδή έναν εξονυχιστικό υπολογισμό πλεονεκτημάτων-μειονεκτημάτων, που αφήνει ελάχιστα περιθώρια στην ελευθερία πολιτικών αποφάσεων. Όπως επεσήμανε ο Ευ. Βενιζέλος, η απόφαση αυτή αναπαράγει στην ουσία την κοινή δήλωση Μέρκελ-Σαρκοζί στη Ντοβίλ, ότι η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ δεν πρέπει να καλυτερεύει τις συνθήκες χρηματοδότησης των κρατών μελών από τις αγορές, διότι αυτό μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση των «ενάρετων» χωρών που έχουν δυνατότητα χρηματοδότησης με χαμηλό κόστος. Έναν χρόνο μετά, στις 15 Απριλίου 2021, το γερμανικό Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την ακύρωση της συμμετοχής της Γερμανίας στο Ταμείο Ανάκαμψης, δεν απέκλεισε όμως καθόλου το ενδεχόμενο να κρίνει ως αντισυνταγματικό τον κοινό δανεισμό των κρατών μελών για τη χρηματοδότησή του, κατά την κύρια εκδίκαση της προσφυγής, προαναγγέλλοντας ότι θα προβεί σε έναν αυστηρό έλεγχο της συμφωνίας του Recovery Fund με τη γερμανική εθνική ταυτότητα και τη δημοσιονομική κυριαρχία του γερμανικού Κοινοβουλίου. Στη συνέχεια, όπως ήταν αναμενόμενο, ο ιός της αμφισβήτησης της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου, εξαπλώθηκε στην Πολωνία και στην Ουγγαρία, δύο χώρες στις οποίες όλοι οι εγγυητικοί θεσμοί του Κράτους δικαίου (Συνταγματικό Δικαστήριο, κοινά Δικαστήρια, Ανεξάρτητες Αρχές, ελεύθερος Τύπος) βρίσκονται υπό πολιτικό έλεγχο. Στις 7 Οκτωβρίου 2021 το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση, με την οποία θέτει υπό τον έλεγχο του πολωνικού Συντάγματος θεμελιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου. Το ίδιο πνεύμα κυριαρχεί και στην Ουγγαρία, ενώ πρόσφατα δημιουργήθηκε νέα εστία έντασης σε σχέση με το θέμα της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου, μεταξύ του ΔΕΕ και του ρουμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου. Οι τρεις αυτές χώρες θεωρούν ότι αποτελεί στοιχείο της εθνικής συνταγματικής ταυτότητάς τους ο κρατικός αυταρχισμός και η απόκλισή τους από τις αρχές του φιλελεύθερου κράτους δικαίου. Η μετωπική επίθεσή τους προς το ΔΕΕ θέτει σε αμφιβολία το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ανοίγοντας τον δρόμο σε έναν διάχυτο εθνικό έλεγχο της συνταγματικότητας του ευρωπαϊκού δικαίου. Κατά βάθος, όμως, δεν έκαναν τίποτε άλλο παρά να φτάσουν στα άκρα τη λογική του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου. 

Χαράλαμπος Ανθόπουλος
Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης στο ΕΑΠ

Πηγή: Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (05.01.2022)

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

My way or the highway! Η απόφαση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 2020

Αυτό που κυρίως απηχεί η απόφαση είναι η διακήρυξη από το Δικαστήριο ότι στα ζητήματα της οικονομικής πολιτικής έχει εφαρμογή η γνωστή αμερικάνικη έκφραση «My way or the highway», εννοώντας ότι το ζήτημα έχει τέτοια πρωτοφανή σημασία που το Δικαστήριο είναι διατεθειμένο να αμφισβητήσει ανοιχτά το Δ.Ε.Ε. στην περίπτωση που το ίδιο δεν προβαίνει σε ένα συστηματικό έλεγχο αναλογικότητας των πράξεων της Ε.Κ.Τ., στο μέτρο και στο βαθμό που αυτές έχουν αντίκτυπο στην οικονομική πολιτική.

Περισσότερα

Podcast | Συναντήσεις στο Σύνταγμα Ε12: Δημοκρατία, μεταπολιτική και πολιτικά κόμματα

Με αφορμή τις πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων μηνών, ο Ξενοφών Κοντιάδης και ο Γιάννης Κωνσταντινίδης συζητούν για την έννοια της μεταπολιτικής και την κρίση αντιπροσώπευσης, τη γοητεία της επικοινωνίας, τα πολιτικά κόμματα, αλλά και τις διαδικασίες εκλογής Προέδρου από τη «βάση».

Περισσότερα

Ο θρίαμβος του Κράτους Δικαίου

Στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής η Δικαιοσύνη υπερασπίστηκε τη δημοκρατία, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειαζόταν να προβλέπεται στο Σύνταγμα η δυνατότητα απαγόρευσης πολιτικού κόμματος για να αντιμετωπιστεί η νεοναζιστική βία της Χρυσής Αυγής, ως στοιχείο εγγενές της ιδεολογίας και της πολιτικής της δράσης. Ωστόσο, αναδείχθηκαν ταυτόχρονα ορισμένα θεσμικά κενά που οφείλει να καλύψει άμεσα ο νομοθέτης ώστε να ισχυροποιηθούν οι άμυνες απέναντι στην Ακροδεξιά.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.