Ο Ξενοφών Κοντιάδης σχολιάζει την επίδραση της συνταγματικής και δημοκρατικής οπισθοδρόμησης στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις στη Ρουμανία.

Εντός των τειχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν εκκολαφθεί τα τελευταία χρόνια ημιαυταρχικά καθεστώτα, τα οποία αναδύθηκαν μεν από εκλογικές διαδικασίες, όμως παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα και αρχές του κράτους δικαίου. Ως τέτοιες «ανελεύθερες δημοκρατίες» μνημονεύονται συνήθως η Πολωνία και η Ουγγαρία, των οποίων οι κυβερνήσεις πέτυχαν με αντισυνταγματικές μεθοδεύσεις να ελέγξουν τα ΜΜΕ και να πλήξουν τη δικαστική ανεξαρτησία, διώκοντας αμερόληπτους δικαστικούς λειτουργούς και αντικαθιστώντας τους με προσκείμενους στα καθεστώτα.

Η απροκάλυπτη παραβίαση του κράτους δίκαιου συνοδεύεται από φαινόμενα αδιαφάνειας και διαφθοράς των κρατικών λειτουργών, τα οποία ενδημούν και σε άλλες χώρες που ανήκουν στην ίδια οικογένεια πολιτικών καθεστώτων, όπως η Ρουμανία. Από το μπρα-ντε-φερ μεταξύ αφενός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αφετέρου της Ουγγαρίας και της Πολωνίας, η σύγκρουση έχει επεκταθεί στην αντιπαράθεση μεταξύ του Δικαστηρίου της ΕΕ και των Συνταγματικών Δικαστηρίων των κρατών αυτών.

Μετά την πρωτοφανή απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας τον περασμένο Οκτώβριο, που όχι μόνο έκρινε ότι υπερέχει το Σύνταγμα της Πολωνίας έναντι του ευρωπαϊκού ενωσιακού δικαίου, αλλά πρότεινε επίσης τη θεσμοθέτηση ενός μόνιμου μηχανισμού δικαστικού ελέγχου της συμβατότητας του ευρωπαϊκού δίκαιου με το πολωνικό Σύνταγμα, τη σκυτάλη πήρε την περασμένη εβδομάδα το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας, που αποφάνθηκε ότι για να καταστεί συμβατή η αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου με το Σύνταγμα της χώρας προϋποτίθεται συνταγματική αναθεώρηση.

Πιο συγκεκριμένα, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας εξέδωσε ένα δελτίο τύπου ως απάντηση σε πρόσφατες αποφάσεις του ΔΕΕ, στις οποίες το τελευταίο έκρινε ότι με βάση το ευρωπαϊκό δίκαιο η νομολογία του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ρουμανίας οδηγεί σε συστημικό κίνδυνο ατιμωρησίας για σοβαρά αδικήματα διαφθοράς που επηρεάζουν τις οικονομικές λειτουργίες της ΕΕ και υπέδειξε στα κατώτερα δικαστήρια της χώρας να αγνοήσουν τις αποφάσεις αυτές. Στο δελτίο τύπου το Συνταγματικό Δικαστήριο τονίζει ότι οι αποφάσεις του παραμένουν δεσμευτικές και αμφισβήτησε ευθέως την αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου και τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Στην πραγματικότητα, οι περιπτώσεις της Πολωνίας και της Ρουμανίας δεν αποτελούν μία αναβίωση της συζήτησης για τη σχέση ευρωπαϊκού δικαίου και εθνικών Συνταγμάτων, αλλά για την άμεση επίδραση του φαινομένου της συνταγματικής και δημοκρατικής οπισθοδρόμησης στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η αμηχανία της ΕΕ απέναντι σε αυτό το φαινόμενο οδηγεί στην επίταση του αυταρχισμού και στην αποθράσυνση των ανελεύθερων καθεστώτων, διακυβεύοντας σε τελική ανάλυση τη συνοχή του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Έτσι οι διευρυνόμενες ασυμμετρίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης υποσκάπτουν την ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις πολλαπλές κρίσεις – υγειονομική, κλιματική, ενεργειακή, μεταναστευτική και, πλέον, κρίση του δημοκρατικού κράτους δικαίου.

Ξενοφών Κοντιάδης
Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Πρόεδρος Ιδρύματος Τσάτσου

Πηγή: Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (05.01.2022)

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Μεταρρυθμίσεις και δημοκρατία

Η προώθηση και υπεράσπιση των μεταρρυθμίσεων που επείγουν δεν είναι μόνο θέμα εκσυγχρονισμού της χώρας, είναι κυρίως θέμα υπεράσπισης της δημοκρατίας, γράφει ο Γιάννης Μεϊμάρογλου.

Περισσότερα

Δημοκρατία και Πολιτειακή Εκπαίδευση (video-podcast)

Παρακολουθήστε στο βίντεο που ακολουθεί τον θεματικό διάλογο που διεξήχθη τη Δευτέρα 9/11/2020 από το Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου – Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου με θέμα “Δημοκρατία και Πολιτειακή Εκπαίδευση”. Στόχος του θεματικού διαλόγου ήταν η ανάδειξη της σημασίας της εκπαίδευσης για τη διαμόρφωση του ενεργού πολίτη θέτοντας το ερώτημα «τελικά μαθαίνεται η δημοκρατία;».

Περισσότερα

Η «Κοινή Δήλωση» Ε.Ε. – Τουρκίας για το προσφυγικό: Απαρέγκλιτη Τήρηση ή Αναθεώρηση;

Στην προσεχή σύνοδο κορυφής η χώρα μας αναμένεται να αναδείξει στην ευρωπαϊκή της διάσταση την προσφυγική/μεταναστευτική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα κράτη στην πρώτη γραμμή της ανατολικής Μεσογείου, προκειμένου να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα από την Ε.Ε. στο πλαίσιο της κοινοτικής αλληλεγγύης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ζητήσει η Ελλάδα αναθεώρηση της κοινής δήλωσης Ευρώπης – Τουρκίας, εφόσον αυτή κριθεί ότι δεν είναι επαρκής. Μπορεί κάτι τέτοιο να επιτευχθεί νομικά και πολιτικά και εάν ναι υπό ποιες προϋποθέσεις;

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.