Πόσα θέματα συνταγματικού ενδιαφέροντος προκύπτουν μέσα σε λίγες ημέρες; Ένα γρήγορο ξεφύλλισμα των εφημερίδων για τους παραδοσιακότερους ή ένα σύντομο ψάξιμο στο διαδίκτυο δίνει μια εικόνα. Συνταγματικού ενδιαφέροντος είναι τα θέματα που η προσέγγισή τους προϋποθέτει την αναφορά σε συνταγματικούς κανόνες ή έννοιες παρότι δεν αποτελούν αποκλειστικά συνταγματικά ζητήματα και συχνά έχουν πτυχές πολιτικές, κοινωνιολογικές ή και lifestyle. Θέτουν όμως συνταγματικά ερωτήματα.
Την εβδομάδα που μας πέρασε τέθηκαν τα εξής συνταγματικά ερωτήματα:
ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ
Η πρόταση δυσπιστίας κατά υπουργού μπορεί να τραπεί σε πρόταση ψήφου εμπιστοσύνης; Μπορεί το δεύτερο να υποκαταστήσει το πρώτο; Για να απαντηθεί πρέπει κανείς να εντοπίσει αν υπηρετούν τον ίδιο σκοπό, τις ομοιότητες και τις διαφορές στη διαδικασίας τους.
ΚΟΤΕΡΟ
Ο Πρωθυπουργός έχει την ίδια σφαίρα ιδιωτικής ζωής με τους άλλους; Μπορεί να δεχθεί δώρα όπως οι άλλοι; Με άλλα λόγια, μπορεί κάποιος να με φωτογραφίσει στις διακοπές μου και αν μου παραχωρήσει το σκάφος της μια φίλη μου υποχρεούμαι να το δηλώσω κάπου; Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για εμένα και τον πρωθυπουργό; Spoilers: (α) H έκβαση της στάθμισης ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικής ιδιωτική ζωή και ελευθερίας της έκφρασης είναι διαφορετική για τα δημόσια πρόσωπα και τους ιδιώτες ιδιώτης (β) κανόνες διαφάνειας που υποχρεώνουν τον Πρωθυπουργό να δηλώσει κάθε δώρο ή παροχή που λαμβάνει πάνω από ένα ποσό. Το κρίσιμο εδώ δεν είναι αν έπρεπε ή όχι να πάρει ένα ῾δὠρο᾽, ή αν υπάρχει όχι κάποιο αντάλλαγμα, αλλά το γεγονός ότι δεν δηλώθηκε.
ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ
Μέσα σε μια εβδομάδα είδαμε έναν σελέμπριτυ γιατρό (και πολιτικό πρόσωπο) να εκφέρει (και να μερεμετίζει) την άποψη ότι οι γυναίκες μιας συγκεκριμένη φυλής έχουν εκ γενετής το χαρακτηριστικό της υποταγής και της υπηρεσίας.
Ο Πρωθυπουργός δήλωσε για έναν υποψήφιο ευρωβουλευτή ΑΜΕΑ που κάνει προεκλογική περιοδεία, όπως και πολλοί άλλοι υποψήφιοι, ότι «τον περιφέρουν σαν γλάστρα». Αν έλεγε ότι «περιφέρεται σαν γλάστρα» θα ήταν προσβλητικό, αλλά στα όρια του προσβλητικού έντονου πολιτικού διαλόγου. Τον περιφέρουν; Η λέξη δίνει μια ερμηνεία στην εικόνα του ανθρώπου σε αναπηρικό καροτσάκι, μια ερμηνεία ρατσιστική που κολλάει στο μυαλό και το μολύνει. Ένας πολιτικός σε αναπηρικό αμαξίδιο σε προεκλογική καμπάνια, ή ένας επιστήμονας σε αμαξίδιο σε σειρά διαλέξεων πάνε, δεν τους πάει κανείς.
Οι λέξεις έχουν βάρος, αφήνουν το αποτύπωμά τους και μένουν. Στην επιλογή μεταξύ ελευθερίας του λόγου και ισότητας κάποιες κοινωνίες επιλέγουν την πρώτη, πιστεύοντας ότι ο κακός λόγος, ο ρατσιστικός λόγος θα βρει απάντηση και θα νικηθεί. Άλλες κοινωνίες (στις οποίες θεωρητικά ανήκει η δική μας) επιλέγουν τον περιορισμό του λόγου ώστε να προστατευθεί ο διάλογος από τη μόλυνση τέτοιων απόψεων.
Αλκμήνη Φωτιάδου
Συνταγματολόγος, Διδάκτωρ Νομικής Σχολής, Δικηγόρος
