Με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 προστέθηκε στη σχετική συνταγματική ρύθμιση ότι η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν εμποδίζει την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των εκτός Ελλάδας εκλογέων με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο. Η παράλειψη του νομοθέτη έγινε ακόμη πιο κραυγαλέα μετά το 2010, όταν η οικονομική κρίση οδήγησε στη μετανάστευση εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.

Το Σύνταγμα κατοχυρώνει ρητά στο άρθρο 51 παρ. 4 τη δυνατότητα να προβλεφθεί με νόμο η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους εκλογείς που βρίσκονται έξω από την επικράτεια. Η θέσπιση του νόμου αυτού απασχόλησε επίμονα και αδιαλείπτως τον δημόσιο διάλογο ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, χωρίς τελικά να ευοδωθεί.

Αξιοσημείωτο είναι ότι με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 προστέθηκε στη σχετική συνταγματική ρύθμιση ότι η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν εμποδίζει την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των εκτός Ελλάδας εκλογέων με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο. Η παράλειψη του νομοθέτη έγινε ακόμη πιο κραυγαλέα μετά το 2010, όταν η οικονομική κρίση οδήγησε στη μετανάστευση εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.

Η επιστολική ψήφος

Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι η επιστολική ψήφος δεν παρουσιάζει νομικές ή τεχνικές δυσχέρειες ως προς την εφαρμογή της. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος δεν αφορά βέβαια, ούτε θα ήταν σκόπιμο να αφορά, τους ομογενείς, αλλά κάθε Έλληνα εκλογέα που βρίσκεται εκτός επικράτειας είτε επειδή είναι μόνιμος κάτοικος εξωτερικού είτε επειδή βρίσκεται για οποιοδήποτε λόγο στο εξωτερικό κατά την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών.

Αντίθετη προς το Σύνταγμα θα ήταν οποιαδήποτε ρύθμιση που θα έθετε επιπλέον προϋποθέσεις ή περιορισμούς στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος για τους Έλληνες πολίτες που βρίσκονται στο εξωτερικό, όπως ο χρόνος παραμονής τους εκτός Ελλάδας ή η έκδοση Α.Φ.Μ.

Κρίσιμα Ερωτήματα και Λύσεις

Κρίσιμο είναι το ερώτημα που αφορά το ψηφοδέλτιο μέσω του οποίου ο εκλογέας θα εκδηλώνει την προτίμησή του. Κατά τη γνώμη μου, θα ήταν αντίθετη προς το Σύνταγμα μία ρύθμιση που θα απέκλειε τον συνυπολογισμό της ψήφου των αποδήμων στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα, επειδή θα προσέκρουε στη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της ισότητας της ψήφου.

Ένα δεύτερο ερώτημα σχετικά με την ενσωμάτωση των ψήφων στο εκλογικό αποτέλεσμα είναι αν οι εκτός επικράτειας πολίτες θα εκλέγουν εκπροσώπους στη Βουλή με τη θέσπιση ειδικής εκλογικής περιφέρειας ή θα επιλέγουν ανάμεσα στους συνδυασμούς της εκλογικής περιφέρειας όπου είναι εγγεγραμμένοι, δηλαδή σαν να ασκούσαν το εκλογικό τους δικαίωμα εντός της επικράτειας.

Η πρώτη λύση συνεπάγεται ότι η κατανομή εδρών στην πράξη θα διαφοροποιηθεί σε σύγκριση προς τον τρόπο εφαρμογής του εκλογικού συστήματος κατά την ενσωμάτωση των ψήφων στο εκλογικό αποτέλεσμα. Η δεύτερη λύση δεν παρουσιάζει νομικά αλλά τεχνικά προβλήματα, τα οποία είναι αντιμετωπίσιμα με στοιχειώδη οργάνωση. Ωστόσο, όποια από τις δύο λύσεις και αν προκριθεί, σημασία έχει ότι επιτέλους θα αντιμετωπιστεί μία μείζων θεσμική εκκρεμότητα και θα παύσουν οι απόδημοι να αντιμετωπίζονται ως «μη πολίτες».

Ξενοφών Κοντιάδης
Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου
Πρόεδρος του Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στα ΝΕΑ στις 16 Οκτωβρίου 2019.

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Δικαστικός έλεγχος της δημοσιονομικής πολιτικής

Πέντε Ανώτατοι Δικαστές και Καθηγητές Πανεπιστημίου τοποθετούνται πάνω στα όρια του δικαστικού ελέγχου ζητημάτων συνταγματικότητας που επηρεάζουν ή και ανατρέπουν τους δημοσιονομικούς στόχους. Αφορμή η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας που, σύμφωνα με τις διαρροές, έκρινε κατά πλειοψηφία συνταγματική την νομοθετική κατάργηση του δώρου Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος αδείας των δημοσίων υπαλλήλων.

Περισσότερα

Σύνταγμα και Πανδημία: Η προστασία των δικαιωμάτων απέναντι στους περιορισμούς τους (video-podcast)

Στο 9ο βίντεο του αφιερώματος για τα συνταγματικά ζητήματα που εγείρει στη δημόσια σφαίρα η κρίση της πανδημίας o Ιωάννης Τασόπουλος, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, και η Αλκμήνη Φωτιάδου, Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου και Δικηγόρος, συζητούν για την προστασία των δικαιωμάτων απέναντι στους περιορισμούς τους οι οποίοι έχουν επιβληθεί στην εποχή της πανδημίας του Cocid-19.

Περισσότερα

Η σημασία της δίκης της Χρυσής Αυγής (video-podcast)

Στο ειδικό αφιέρωμα για τη σημασία της δίκης της Χρυσής Αυγής τοποθετούνται η κα Μαρία Γαβουνέλη (Καθηγήτρια Νομικής ΕΚΠΑ & Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), ο κ. Ξενοφών Κοντιάδης (Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου & Πρόεδρος του Ιδρύματος Τσάτσου) και ο κ. Κώστας Μποτόπουλος (Συνταγματολόγος, Δικηγόρος).

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.