Θεωρητικά, στο ποινικό δίκαιο, «μιλούν τα στοιχεία»-εξυπονοείται «γυμνά», χωρίς ανάγκη ερμηνείας. Να όμως που, σε μια από τις πιο σημαντικές δίκες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, τους κόμπους που έκριναν την υπόθεση, και την τιμή της δημοκρατίας, τους έλυσε η ερμηνεία.

Στη δίκη της Χρυσής Αυγής, τα δυο πιο κρίσιμα, από νομική άποψη αλλά και σε σχέση με την τελική έκβαση, ζητήματα που εγέρθηκαν όχι μόνο μπορούσαν από τη φύση τους να δώσουν λαβή για διαφορετικές ερμηνείες, αλλά και οδήγησαν σε εκ διαμέτρου αντίθετες κρίσεις από την Εισαγγελέα και τους δικαστές της έδρας. Πρόκειται, φυσικά, για το χαρακτηρισμό της Χρυσής Αυγής ως «εγκληματικής οργάνωσης» υπό την έννοια του άρθρου 187 του Ποινικού Κώδικα και για την αναγνώριση ή όχι δικαιώματος αναστολής στην έκτιση της ποινής εκ μέρους των κατηγορουμένων.

Ως προς το πρώτο, η ερμηνεία αφορούσε το κατά πόσον αποδεδειγμένα εγκληματικές ενέργειες (δολοφονία Φύσσα, βίαιες επιθέσεις κατά Αιγύπτιων ψαράδων και συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ) αποτελούσαν «μεμονωμένες και χωρίς κεντρικό σχεδιασμό» πράξεις, όπως έκρινε η Εισαγγελέας, ή βάσει σχεδίου και εντολών συντονισμένες ενέργειες μια ολόκληρης οργάνωσης, όπως αποφάνθηκαν ομόφωνα οι δικαστές της έδρας. Το άρθρο 187 του Ποινικού Κώδικα κάνει λόγο για «δομημένη και με διαρκή δράση ομάδα από τρία ή περισσότερα πρόσωπα (οργάνωση) που επιδιώκει τη διάπραξη κακουργημάτων». Το αν ο τρόπος λειτουργίας της Χρυσής Αυγής, με τη διττή πολιτική και παραστρατιωτική της οργάνωση, τη «σκληρή» ιεραρχική δομή, την ύπαρξη ταγμάτων Εφόδου, την επιλογή των στόχων με βάση ιδεολογικά χαρακτηριστικά (μετανάστες, συνδικαλιστές, αναρχικοί, αριστεριστές), υπαγόταν ή όχι στην έτσι οριζόμενη «εγκληματική οργάνωση», ανήκε στο δικαστήριο όχι να το «βρει» αλλά να το αξιολογήσει βάσει των στοιχείων που αποκαλύφθηκαν. Και το αξιολόγησε με σεβασμό στον εαυτό του και στα γεγονότα.

Στο ζήτημα της αναστολής, κρίσιμη για τη χορήγηση της ή μη ήταν ιδίως η έννοια της «επικινδυνότητας για διάπραξη άλλων εγκλημάτων» που θέτει το άρθρο 497 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Η ίδια η διάταξη δίνει το ερμηνευτικό κλειδί, αφού κάνει λόγο για κρίση βασισμένη «στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πράξης». Εφόσον είχε ήδη γίνει δεκτό ότι τέτοια χαρακτηριστικά ήταν η οργανωμένη και σε ιδεολογική βάση άσκηση βίας, οι δε κατηγορούμενοι δεν έδειξαν την παραμικρή διάθεση να αποστούν, ακόμα και μετά την καταδίκη τους, από αυτά, η μη χορήγηση της αναστολής αποτελούσε λογική συνέπεια. Ενώ δεν αποτελούσε λογική και ορθή νομικά κρίση η γνώμη της Εισαγγελέως περί πλήρωσης όλων των προϋποθέσεων χορήγησης της αναστολής και μάλιστα, κατά σαφή δικονομική παράβαση, συλλήβδην σε όλους τους κατηγορουμένους πλην του δολοφόνου του Παύλου Φύσσα. 

Χάρη στην έμπρακτη ανάδειξη της σημασίας της ερμηνείας, η ιστορικής σημασίας ποινική αυτή δίκη μπορεί να θεωρηθεί και μάθημα συνταγματικού δικαίου.      

Κώστας Μποτόπουλος
Συνταγματολόγος, Δικηγόρος

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Οργανωμένες ή και αυθόρμητες συναθροίσεις;

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και άλλες διατάξεις». Στον πυρήνα της νέας ρύθμισης των δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων βρίσκεται η θέσπιση της υποχρέωσης γνωστοποίησης των συναθροίσεων προς τις αρμόδιες αστυνομικές ή λιμενικές αρχές.

Περισσότερα

1 Χρόνος Syntagma Watch: Το Σύνταγμα και η Δημοκρατία στην πράξη

Σαν σήμερα, πριν ακριβώς ένα χρόνο, βγήκε στον διαδικτυακό αέρα το παρατηρητήριο θεσμικών και συνταγματικών εξελίξεων SyntagmaWatch.gr. Μια ιδέα ξεχωριστή, για την ακρίβεια μια σύμπραξη του Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου και του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), με ξεκάθαρη αποστολή να φέρει τους πολίτες, και ιδίως τους νέους, πιο κοντά στη δημοκρατία και τους θεσμούς.

Περισσότερα

Η ελευθερία κίνησης, η διασπορά του Κορωνοϊού και το Σύνταγμα

Δεν μπορεί να θεωρηθεί αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας η επιβολή των απαγορεύσεων και περιορισμών της ελευθερίας κίνησης, με την ΠΝΠ, για ένα σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα. Υπό τις συνθήκες διαπιστωμένης γεωμετρικής αύξησης των κρουσμάτων και θανάτων εξ αιτίας της επιδημίας του κορωνοϊού, η διασπορά του απειλεί άμεσα και σοβαρά την υγεία του πληθυσμού, όχι ως αφηρημένο αγαθό, αλλά ως κατάσταση καθενός ατομικά, από την οποία εξαρτάται η πραγματική δυνατότητα άσκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Περισσότερα