Ήταν ορθή η απόφαση να μην παραστεί κανένα μέλος της κυβέρνησης από τα υπουργικά έδρανα στη συζήτηση για τη σύσταση της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης στην υπόθεση «σκευωρία περί της Novartis»; Από συνταγματική άποψη, όχι: η επίκληση του σεβασμού της διάκρισης των εξουσιών δεν ευσταθεί.

Ο σεβασμός αυτός, θεμελιώδης πράγματι για τη λειτουργία του πολιτεύματος, δεν εκφράζεται μέσα από την κοινοβουλευτική παρουσία ή την κοινοβουλευτική χωροταξία, αλλά μέσα από την ορθή άσκηση των εκατέρωθεν αρμοδιοτήτων.

Ο ρόλος της Βουλής

Σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος, η Βουλή έχει την πρωτοβουλία κίνησης και παίρνει και την απόφαση για ενδεχόμενη άσκηση δίωξης κατά διατελούντος ή διατελέσαντος Υπουργού για ποινικά κολάσιμες πράξεις που διενήργησε κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα μέλη της Βουλής που έχουν θέση/θώκο στην κυβέρνηση δεν συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία και ότι, ενόψει της κρισιμότητας και της επισημότητας της εν λόγω διαδικασίας, η ορθή θέση/χώρος για την παρουσία τους δεν είναι τα έδρανα του υπουργικού συμβουλίου.

Αντίθετα, από τη στιγμή που δεν ισχύει στο συνταγματικό μας σύστημα – παρότι έχει προταθεί, δεν υιοθετήθηκε ούτε κατά την υπό εξέλιξη αναθεωρητική διαδικασία – το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων, οι βουλευτές-υπουργοί κατά την εκτέλεση των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων δεν παύουν να είναι υπουργοί και να μπορούν – σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις να πρέπει – να παρίστανται από τα υπουργικά έδρανα.

Η διάκριση των εξουσιών απαιτεί στην προκείμενη περίπτωση μη καθοδήγηση της διαδικασίας από πλευράς κυβέρνησης. Απαγορεύονται, έστω και αν στο παρελθόν έχουν λάβει χώρα, συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών στην προδικασία, πριν φτάσει ο φάκελος στη Βουλή, γνώση «εκ των έσω» των στοιχείων και σχετικές «διαρροές», προαναγγελίες περί της βασιμότητας των κατηγοριών ή των αποτελεσμάτων της κοινοβουλευτικής εξέτασης, πιέσεις ή συζητήσεις με δικαστές. Το πού εντός Κοινοβουλίου θα καθίσουν τα μέλη της κυβέρνησης όταν θα έλθει η ώρα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας είναι εντελώς άλλης φύσης ζήτημα, που ούτε δημιουργεί ούτε αποτρέπει διάκριση των λειτουργιών.

Δυνητικές Εντυπώσεις

Όμως και πολιτικά η παραπάνω απόφαση απειλεί να έχει τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα: θα μπορούσε να δημιουργήσει εντυπώσεις ότι η κυβέρνηση έχει ή θέλησε να κρύψει κάτι.

Στην προκείμενη δε περίπτωση, θα μπορούσε να κάνει να περάσει σε δεύτερη μοίρα η διαφορά θεσμικής αντιμετώπισης συναφών ζητημάτων – η παρούσα κυβέρνηση, αντίθετα από την προηγούμενη, δεν παρενέβη καθόλου στη διαδικασία και άφησε ορθά την πρωτοβουλία και την απόφαση στη Βουλή – και να δώσει επιχειρήματα στην αξιωματική αντιπολίτευση ότι η κυβέρνηση δεν τής αποδίδει, καθώς και στην ιδιαίτερη διαδικασία του άρθρου 86 του Συντάγματος, την πρέπουσα θεσμική σημασία και ότι φοβάται να υποστηρίξει ανοιχτά το συνταγματικό διάβημα και τη βασιμότητα της συγκεκριμένης παραπομπής.

Σε σχέση με τη λειτουργία του Συντάγματος, η τήρηση των κανόνων έχει πρώτιστη σημασία, αλλά και η διαχείριση των συμβόλων είναι κρίσιμη.

Κώστας Μποτόπουλος
Συνταγματολόγος  

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;