Αφιέρωμα //Αλλαγή Εκλογικού Συστήματος// Ψήφος Αποδήμων: Το Σύνταγμα, ο Νόμος, η Πράξη

Η πρόβλεψη για την, δια της νομοθετικής οδού, ρύθμιση της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος «από τους εκλογείς που βρίσκονται έξω από την Επικράτεια» υπάρχει ήδη από το Σύνταγμα του 1975, στο άρθρο 51 παρ. 4. Ο σχετικός νόμος δεν ψηφίστηκε, ως τώρα, ποτέ. Δεν ήρθε καν στη Βουλή σχετικό νομοσχέδιο.

Με την αναθεώρηση του 2001 άλλαξαν δύο πράγματα στην επίμαχη διάταξη: πρώτον, προστέθηκε, κατ’ αναλογίαν με την πλειοψηφία που χρειάζεται για να αλλάξει το εκλογικό σύστημα στις αμέσως επόμενες εκλογές, η πρόβλεψη ότι ο σχετικός νόμος χρειάζεται την πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών, άρα κατ’ ελάχιστον 200 ψήφους. Δεύτερον, προστέθηκε, στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 51, η διευκρίνιση ότι, για τους εκλογείς εκτός Ελλάδας, «η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν κωλύει την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο».

Εξυπακούεται ότι οι γενικές αρχές που θέτει το άρθρο 51, δηλαδή αφενός (παρ. 3) η αμεσότητα (όχι δι’ αντιπροσώπου), η καθολικότητα (κάθε ψήφος μετρά και μετρά το ίδιο) και η μυστικότητα της ψηφοφορίας, καθώς και (παρ. 5) η υποχρεωτικότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος (χωρίς πλέον κυρώσεις), ισχύουν και για τους αποδήμους.

Το σχέδιο διευθέτησης της ψήφου των αποδήμων την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ  

Επί της προηγούμενης κυβέρνησης έγινε σοβαρή προσπάθεια ρύθμισης του θέματος, που κατέληξε σε εκπόνηση σχετικού σχεδίου από Επιτροπή ειδικών. Το σχέδιο παραδόθηκε στον αρμόδιο Υπουργό Εσωτερικών, αλλά δεν εισήχθη στη Βουλή λόγω προκήρυξης πρόωρων, κατά λίγους μήνες, εκλογών. Έκτοτε αγνοείται η τύχη του.

Τα προβλήματα που είχαν ανακύψει κατά τη σχετική συζήτηση αφορούσαν κυρίως το ψηφοδέλτιο μέσω του οποίου θα συμμετείχαν οι απόδημοι στις εκλογές, τον αριθμό των εκπροσώπων που θα εξέλεγαν στη Βουλή και το αν η ψήφος τους θα συνυπολογιζόταν στο συνολικό αποτέλεσμα. Οι λύσεις που φαίνεται να προκρίθηκαν ήταν, αντιστοίχως, μέσω ειδικού «ψηφοδελτίου αποδήμων» των κομμάτων, μη σταθερός αριθμός που θα κυμαινόταν από 3 έως 12 αναλόγως του αριθμού των αποδήμων που θα ψήφιζαν και μη συνυπολογισμός στο τελικό αποτέλεσμα. Ως προς το τελευταίο ζήτημα εκφράστηκε και καταγράφηκε διαφωνία 3 μελών της Επιτροπής.

Η προσπάθεια ρύθμισης από τη σημερινή Κυβέρνηση της ΝΔ

Η νέα κυβέρνηση κατέστησε το ζήτημα πρώτης προτεραιότητας, δεσμεύτηκε, τόσο προεκλογικά όσο και μόλις ήρθε στην εξουσία, ότι θα καταθέσει σχέδιο νόμου και ότι η ρύθμιση θα είναι η πιο ευρεία δυνατή. Ο Πρωθυπουργός εκδήλωσε δημόσια την επιθυμία το σχετικό νομοσχέδιο να ψηφιστεί «και από τους 300 βουλευτές». Δεν φαίνεται ότι θα ληφθεί υπόψη το σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης, το οποίο εξάλλου, δεν έχει επισήμως δημοσιοποιηθεί.

Τα ζητήματα που τίθενται σε αυτή τη φάση είναι:

  • Επιστολική ψήφος ή άλλο πρόσφορο μέσο και  η διευκόλυνση των ψηφοφόρων. Η διεθνής εμπειρία (μόνο 12 από τις χώρες της Επιτροπής της Βενετίας δεν έχουν θεσπίσει επιστολική ψήφο), αλλά και η εκδηλωθείσα πρόθεση αρμόδιων κυβερνητικών παραγόντων, συνηγορούν υπέρ της επιστολικής ψήφου.
  • Το ψηφοδέλτιο μέσω του οποίου θα εκδηλώνεται η εκλογική προτίμηση: η κυβέρνηση φαίνεται να προσανατολίζεται στο «κανονικό» ψηφοδέλτιο Επικρατείας, με συνυπολογισμό, συνεπώς, της ψήφου των αποδήμων στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα.
  • Στο αν οι απόδημοι θα εκλέγουν και εκπροσώπους τους στη Βουλή: δεν είναι ξεκάθαρο, αλλά από τις πρώτα στοιχεία φαίνεται ότι δεν θα δίδεται τέτοια δυνατότητα, κάτι που, ενδεχομένως, να δημιουργεί προβλήματα σε σχέση με την ισοτιμία της ψήφου.  
  • Το ζήτημα των εκλογικών καταλόγων, το αν θα τεθεί δηλαδή συγκεκριμένη ημερομηνία έως την οποία οι απόδημοι εκλογείς θα πρέπει να έχουν αποδείξει την ελληνική τους καταγωγή και εκδηλώσει την πρόθεση τους να ψηφίσουν, ή εάν θα ισχύσει και γι’ αυτούς η γενική διάταξη περί εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους έως την προτεραία των εκλογών. Εάν αποφασισθεί διαφοροποίηση, ενδεχομένως αυτό να δημιουργήσει προβλήματα από πλευράς ισότητας.

Η εκπλήρωση της συνταγματικής επιταγής είναι, θεσμικά και τεχνικά, υπερώριμο αίτημα και υποχρέωση της Πολιτείας μας έναντι μιας σημαντικής κατηγορίας Ελλήνων πολιτών, που αυξήθηκε μάλιστα τα τελευταία χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης.     

Κώστας Μποτόπουλος
Συνταγματολόγος, Δικηγόρος

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Οι εκλογές της 7ης Ιουλίου και το Σύνταγμα: Το «ζην επικινδύνως» και η υπέρβασή του

Ο συνδυασμός ισχυρής στρατηγικής προοπτικής και θεσμικής ευελιξίας εξηγεί γιατί το οικοδόμημα του Συντάγματος, μπορεί να συγκλονίστηκε από την βιαιότητα της κρίσης, αλλά τα ιστορικά θεμέλια και ο βασικός θεσμικός σκελετός του άντεξαν. Στην Ελλάδα «το ζην επικινδύνως» δεν ήταν κατά τη διάρκεια της κρίσης υπερβολικό σχήμα λόγου, αλλά δυστυχώς κυριολεξία και πραγματικό υπαρξιακό δράμα.

Περισσότερα

/Αφιέρωμα/ 230 χρόνια μετά την επίδραση της Γαλλικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που ψηφίστηκε από τη Γαλλική Συντακτική Συνέλευση στις 26 Αυγούστου του 1789, κατοχύρωνε ρητά για την νεοδιαμορφωθείσα τότε αστική τάξη ορισμένα θεμελιώδη δικαιώματα που ως τότε είχαν καταπατηθεί βίαια από την εξουσία του απολυταρχικού μοναρχικού καθεστώτος. Η Διακήρυξη μαζί με το πρώτο βραχύβιο Σύνταγμα της Γαλλίας το 1791 αναμόρφωσαν και προώθησαν με επαναστατικό τρόπο τις κανονιστικές απαιτήσεις της έννομης τάξης εντός ενός αξιακού κράτους δικαίου.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.