Μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, η Αναθεωρητική Βουλή,[1] που προέκυψε από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1974, προχώρησε αμέσως στη σύνταξη νέου Συντάγματος το 1975 καθιερώνοντας το πολίτευμα της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας.
Στο πλαίσιο του Συντάγματος του 1975, η διαδικασία αναθεώρησής του καθορίζεται από το άρθρο 110 (που δεν έχει αναθεωρηθεί μέχρι σήμερα) και εξειδικεύεται από το άρθρο 119 του Κανονισμού της Βουλής.
Το άρθρο 110, ακολουθώντας τη λογική των προηγουμένων Συνταγμάτων, αναθέτει στη Βουλή την αποκλειστική αρμοδιότητα εκκίνησης, διεξαγωγής και ολοκλήρωσης της αναθεωρητικής διαδικασίας μη προβλέποντας κανένα ρόλο για την κυβέρνηση.
Οι φάσεις της αναθεωρητικής διαδικασίας
Η ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται μετά από πρόταση τουλάχιστον 50 βουλευτών και δύο ψηφοφορίες, που απέχουν τουλάχιστον ένα μήνα μεταξύ τους, στις οποίες θα πρέπει να εγκριθεί η πρόταση από τουλάχιστον τα 3/5 του όλου αριθμού των βουλευτών (180 βουλευτές). Στο στάδιο αυτό απλώς καθορίζονται ποιες είναι οι προς αναθεώρηση διατάξεις, παρότι στην πράξη έχει καθιερωθεί να προτείνεται και το περιεχόμενό τους ή η κατεύθυνση προς την οποία επιθυμούν οι προτείνοντες βουλευτές να κινηθεί η αναθεώρηση κάθε διάταξης.
Η δεύτερη φάση ξεκινά μετά τις εκλογές, όποτε αυτές γίνουν, δηλαδή από την επόμενη Βουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της. Τότε, οριστικοποιείται πλέον το περιεχόμενο των νέων διατάξεων εφ’ όσον αυτές ψηφισθούν από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή 151 βουλευτές.
Οι πλειοψηφίες μπορεί να αντιστραφούν εάν, κατά την πρώτη φάση, η πρόταση αναθεώρησης μιας διάταξης υπερψηφισθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών (αλλά όχι από τα 3/5), οπότε οι υπό αναθεώρηση διατάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν στην επόμενη Βουλή εάν υπερψηφισθούν από τουλάχιστον τα 3/5 των μελών της.
Τέλος, προβλέπεται ότι υπόκεινται σε αναθεώρηση όλες οι διατάξεις πλην εκείνων που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Επίσης, εξαιρούνται από τη δυνατότητα αναθεώρησης συγκεκριμένες διατάξεις (άρθρα 2 παρ. 1, 4 παρ. 1, 4 και 7, 5 παρ. 1 και 3, 13 παρ. 1 και άρθρο 26).
Επιπλέον, προβλέπεται ότι δεν επιτρέπεται αναθεώρηση του Συντάγματος πριν παρέλθει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης.
[1] Στην πραγματικότητα η Βουλή ήταν Συντακτική, αφού άλλαξε τη μορφή του πολιτεύματος καταργώντας τη βασιλευόμενη δημοκρατία, που προέβλεπε το Σύνταγμα του 1952.
Βαρβάρα Δ. Γεωργοπούλου
Δρ. Κοινοβουλευτικού Δικαίου και Πολιτικών Επιστημών
