Η Γαλλία ανακαλύπτει εκ νέου τη «μαγεία» του (συναινετικού) κοινοβουλευτικού πολιτεύματος

Ο Αποστόλης Βλαχογιάννης γράφει για τα αποτελέσματα των πρόσφατων βουλευτικών εκλογών στη Γαλλία, αλλά και τις συνέπειές τους για το πολιτικό σύστημα.

Διαβάζοντας ένα εξαιρετικό άρθρο του D. Baranger[1] για το τι σημαίνει από συνταγματικής άποψης η αδυναμία συγκέντρωσης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από το κόμμα του Προέδρου Μακρόν, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η Γαλλία ξαναμαθαίνει πώς λειτουργεί το κοινοβουλευτικό πολίτευμα – επιστρέφοντας άραγε στον τρόπο λειτουργίας της IVης Δημοκρατίας;

Στο νέο ρευστό σκηνικό δεν υπάρχει ούτε σύμπτωση πλειοψηφιών (προεδρικής και κοινοβουλευτικής), όπως ήταν ο στόχος της αναθεώρησης του 2000 και του νόμου του 2001 που εναρμόνισαν τους εκλογικούς κύκλους, ούτε όμως συγκατοίκηση με μία στέρεα κοινοβουλευτική πλειοψηφία άλλης παράταξης. Προκύπτει, επομένως, μία ενδιάμεση κατάσταση, σε ένα σύστημα που κινείται μεταξύ κοινοβουλευτικού και προεδρικού πολιτεύματος.

Αφενός, το γαλλικό πολίτευμα δεν γνωρίζει την αρχή της δεδηλωμένης ούτε επιβάλλει την αναζήτηση ψήφου εμπιστοσύνης στην Κυβέρνηση – δεν υπάρχει δηλαδή investiture du gouvernement par lAssemblée. Αφετέρου, λειτουργεί στη βάση της πολιτικής ευθύνης της Κυβέρνησης ενώπιον της Βουλής, η οποία μπορεί να ζητηθεί είτε από την ίδια την Κυβέρνηση ρητά (άρθρο 49 παρ. 1 Συντάγματος του 1958) είτε εμμέσως (άρθρο 49 παρ. 3 Σ) είτε κατόπιν υποβολής πρότασης δυσπιστίας (άρθρο 49 παρ. 2 Σ). Άρα είναι σε κάθε περίπτωση νοητός ο διορισμός μίας Κυβέρνησης που ενδεχομένως δεν διαθέτει τη στήριξη του Κοινοβουλίου, αλλά αρύεται τη νομιμοποίησή της μόνο εκ του γεγονότος της προεδρικής εκλογής. Αρκεί βέβαια η (τεκμαιρόμενη;) στήριξη να μην αμφισβητηθεί εμπράκτως, όπως φαίνεται πάντως ότι θα συμβεί τις επόμενες ημέρες.

Και στο μυαλό όλων, η ακυβερνησία, παρότι βέβαια το Σύνταγμα του 1958 παρέχει και άλλα μέσα διακυβέρνησης πλην της ψήφισης νόμων από το Κοινοβούλιο. Ταυτόχρονα, στον ορίζοντα διαφαίνεται ίσως η προεδρική διάλυση της Βουλής (άρθρο 12 παρ. 1 Σ), η οποία όμως ανάλογα του πόσο σύντομα θα συμβεί, ενέχει το ρίσκο να μην επιλύσει ουδόλως, αλλά να οξύνει κατά πολύ το πολιτικό ζήτημα, αφού πλέον η Εθνοσυνέλευση δεν θα μπορεί να διαλυθεί κατά τον επόμενο χρόνο (άρθρο 12 παρ. 4 Σ).

Σε κάθε περίπτωση, όπως υποστηρίζει και ο Baranger, η «υπερπροεδρική» ερμηνεία του Συντάγματος, την οποία προώθησε στην προηγούμενη θητεία του ο Μακρόν, δεν φαίνεται να μπορεί να επιβιώσει στη νέα πολιτική πραγματικότητα. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς θα επιλέξει να κινηθεί στην πορεία: προεδρικά, εμμένοντας στη δική του ανάγνωση των εξουσιών και του ρόλου του και διαλύοντας τη Βουλή, ή κοινοβουλευτικά, σχηματίζοντας μία κυβέρνηση (ενδεχομένως με άλλον Πρωθυπουργό ή Υπουργούς) που θα επιδιώξει να δελεάσει το κόμμα της δεξιάς (LR) ή κόμματα της κεντροαριστεράς (PS-Οικολόγοι), τουλάχιστον να δώσουν ψήφο ανοχής; Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι πολιτικο-συνταγματικές εξελίξεις θα τρέχουν με ταχύτατους ρυθμούς τον επόμενο καιρό και θα τις παρακολουθούμε φυσικά με ιδιαίτερη προσοχή.

Αποστόλης Βλαχογιάννης
Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου


Υποσημειώσεις:

[1] Denis Baranger, “Ni fait majoritaire, ni cohabitation: la cinquième République dans le monde d’après… “, 24.06.2022, διαθέσιμο στο: https://blog.juspoliticum.com/2022/06/24/ni-fait-majoritaire-ni-cohabitation-la-cinquieme-republique-dans-le-monde-dapres-par-denis-baranger/?fbclid=IwAR0RmAy2Lbi5JwnbvLMNmn4AOCKVZNWD4Us0n9gqLZvO-fcpXfciKLjNtFY#_ftnref3.

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Περί Επιτάξεως

Στην πρόσφατη περίπτωση της επίταξης οικοπέδων σε νησιά για τη δημιουργία χώρων εγκατάστασης μεταναστών oι συνταγματικές προϋποθέσεις της επίταξης – έκτακτη, δημόσια, επείγουσα, πρόσκαιρη ανάγκη – φαίνονται να πληρούνται, ιδίως από τη στιγμή που η κυβέρνηση επικαλέστηκε ρητά όχι μόνο την κοινωνική αναταραχή σε περιοχές μαζικής υποδοχής μεταναστών-προσφύγων αλλά και απειλές κατά της δημόσιας υγιεινής.

Περισσότερα

Δικαστικός έλεγχος της δημοσιονομικής πολιτικής

Πέντε Ανώτατοι Δικαστές και Καθηγητές Πανεπιστημίου τοποθετούνται πάνω στα όρια του δικαστικού ελέγχου ζητημάτων συνταγματικότητας που επηρεάζουν ή και ανατρέπουν τους δημοσιονομικούς στόχους. Αφορμή η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας που, σύμφωνα με τις διαρροές, έκρινε κατά πλειοψηφία συνταγματική την νομοθετική κατάργηση του δώρου Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος αδείας των δημοσίων υπαλλήλων.

Περισσότερα

Νέα κυκλοφορία: Η συνταγματική ανθεκτικότητα στη δοκιμασία των κρίσεων. Κρίση ασφάλειας, οικονομική κρίση, πανδημία και Σύνταγμα, Ξενοφών Κοντιάδης – Αλκμήνη Φωτιάδου

Σκοπός του νέου, εξαιρετικά επίκαιρου e-book του Ξενοφώντα Κοντιάδη και της Αλκμήνης Φωτιάδου είναι να αναδείξει την αλληλουχία και τη συναρμογή των θεματικών της ανθεκτικότητας του Συντάγματος και της συνταγματικής αλλαγής υπό το πρίσμα των τριών πλανητικών κρίσεων.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.