Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας κατά το Σύνταγμα;

Το ισχύον Σύνταγμα υποστηρίζεται ότι εισάγει για πρώτη φορά ένα σύστημα ομοταξίας μεταξύ της Πολιτείας και της Εκκλησίας, σε αντίθεση με το παραδοσιακό (προγενέστερο) σύστημα της «νόμω κρατούσης Πολιτείας».

Αν και πιο φιλελεύθερο από τα προγενέστερα, το ισχύον Σύνταγμα επικαλείται στο Προοίμιο την Αγία Τριάδα. Η επίκληση αυτή διατηρείται στον όρκο του Προέδρου της Δημοκρατίας και των βουλευτών. Η παιδεία έχει σκοπό την ανάπτυξη και της θρησκευτικής συνείδησης.

Στη θεμελιώδη, μάλιστα, διάταξη του άρθρου 3 του Συντάγματος ορίζεται ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος «είναι αυτοκέφαλη, διοικείται από την Ιερά Σύνοδο των εν ενεργεία Αρχιερέων και από τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο, που προέρχεται από αυτή και συγκροτείται όπως ορίζει ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας, με τήρηση των διατάξεων του Πατριαρχικού Τόμου της κθ΄(29) Ιουνίου 1850 και της Συνοδικής Πράξης της 4ης Σεπτεμβρίου 1928».

Το ισχύον Σύνταγμα υποστηρίζεται ότι εισάγει για πρώτη φορά ένα σύστημα ομοταξίας μεταξύ της Πολιτείας και της Εκκλησίας, σε αντίθεση με το παραδοσιακό (προγενέστερο) σύστημα της «νόμω κρατούσης Πολιτείας». Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, ο χαρακτηρισμός της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού ως «επικρατούσας θρησκείας» (άρθρο 3 του Συντάγματος) δεν έχει παρά διαπιστωτικό χαρακτήρα, ένα είδος διακήρυξης: Σήμαινε απλώς τη θρησκεία της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού.   

Αυτό όμως δεν είναι ακριβές. διότι συχνά-πυκνά, η διάταξη περί της θρησκευτικής ελευθερίας (άρθρο 13 του Συντάγματος) ερμηνεύεται υπό το φως του άρθρου 3 του Συντάγματος. Μάλιστα, ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας ψηφίζεται από την ελληνική Βουλή, επιτρέπει δηλαδή την επέμβαση της Πολιτείας εντός της Εκκλησίας, θέτοντας περαιτέρω υπό αμφισβήτηση την «ομοταξία».

Τέλος, το Σύνταγμά μας προβλέπει υποχώρηση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας στο Άγιο Όρος προς όφελος του Ορθόδοξου Μοναστικού βίου, υπό την πνευματική καθοδήγηση του Οικουμενικού Πατριάρχη.

Γιάννης Κτιστάκις
Επίκουρος καθηγητής Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Τα Συντάγματα του 1925, 1926 και 1927 – Το Σύνταγμα του 1952

Το Σύνταγμα του 1925 βασίστηκε στο Σύνταγμα του 1864/1911, ωστόσο διαφοροποιήθηκε από αυτό σε πολλά βασικά σημεία. Το Σύνταγμα του 1927 ίσχυσε μόλις οκτώ χρόνια. Το Σύνταγμα του 1952 υιοθέτησε κατά βάση ρυθμίσεις των Συνταγμάτων του 1911 και του 1927.

Περισσότερα

Είναι υποχρεωτική η θρησκευτική εκπαίδευση στα σχολεία;

Tο ίδιο το Σύνταγμα φαίνεται να επιτάσσει την επαρκή διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών. Η επιταγή, ωστόσο, αυτή περικλείει δύο δυνατότητες, που αντιστοιχούν στα δύο βασικά μοντέλα που απαντώνται στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Περισσότερα

Τι είναι το Σύνταγμα;

Σύνταγμα είναι ο ανώτατος νόμος της Πολιτείας: από ουσιαστική άποψη, λόγω της μεγάλης σημασίας των διατάξεων του, οι οποίες περιλαμβάνουν τους βασικούς κανόνες της πολιτικής αντιπαράθεσης και της κοινωνικής συμβίωσης γενικότερα. Γι’ αυτό επηρεάζουν περισσότερο από κάθε άλλη ρύθμιση τη ζωή των πολιτών.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.