Ποιο είναι το κοινωνικό χρέος του πολίτη, ως πολιτικού όντος, στο πλαίσιο της σημερινής διαδικασίας άσκησης πολιτικής;

Η δημοσιονομική κρίση των τελευταίων χρόνων γίνεται αφορμή εκ νέου ανάδειξης της αναγκαιότητας της Πολιτικής σε ένα πλαίσιο στο οποίο το ερώτημα «από ποιους, υπέρ ποιων και σε βάρος ποιων ασκείται η εξουσία» αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ποιο είναι, όμως, το κοινωνικό χρέος του πολίτη;

Η Πολιτική αποτελεί σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έστω και κατ΄ ιδανική αναμονή την κύρια γενική οργανωτική διαδικασία ειρηνόφιλης παρέμβασης στο όνομα της θέλησης των πιο πολλών ανθρώπων. Και υπό την προφανή βέβαια και αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση ότι η «θέληση» αυτή, δηλαδή των πιο πολλών ανθρώπων, όχι μόνο σχηματίζεται αλλά και εξωτερικεύεται μέσα από δικαιοπολιτικά ελέγξιμες δημοκρατικές διαδικασίες. Τότε μπορεί να πιθανολογείται περισσότερο αντιπροσωπευτική των ελπίδων και των ανησυχιών μιας κοινωνίας.

Η κρίση γίνεται αφορμή επανανάδειξης της αναγκαιότητας της Πολιτικής και όχι συνθήκη μέσα στην οποία η ευθύνη, για την οποιαδήποτε δυσπραγία, ιδιαίτερα άσκεπτα καταλογίζεται στην τελευταία και η κοινωνία, τότε, εισέρχεται σε μια ατμόσφαιρα αντιδραστικής αποπολιτικοποίησης χωρίς να πάψει βεβαίως να είναι αυτονόητο ότι κάθε αποπολιτικοποίηση παραμένει αντιδραστική.

Οπότε, το οποιοδήποτε λάθος, αντί να καταλογίζεται και όσο αναλογεί, σε συγκεκριμένους φορείς εξουσίας ή σε ατυχείς θεσμικές προβλέψεις, καταλογίζεται γενικευτικά στην Πολιτική, υπονομεύοντάς την έτσι, ως είδος παρέμβασης. Επιπόλαια στάση με την οποία η τελευταία υποβάλλεται σε ψυχολογική απονομιμοποίηση, ακριβέστερα αποδικαιοποίηση και αποσυμβολοποίηση, ανοίγοντας το δρόμο σε όσους, με αμόρφωτες θέσεις, απειλούν την αξιοπρέπεια και τη Δημοκρατία.

Το εκάστοτε τριπλό ερώτημα, από ποιους, υπέρ ποιων και σε βάρος ποιων ασκείται η εξουσία – ιδιαίτερα μάλιστα σε περιόδους κρίσεων όπου η έννοια των «εξαιρετικών περιστάσεων» διευρύνεται επικίνδυνα, «καθημερινοποιείται»-, έχει ιδιαίτερα ευρετική σημασία. Όχι όμως μόνο για να προσδιορίσουμε ποιος είναι ο κάθε φορά κυρίαρχος, αλλά για να συνειδητοποιήσουμε την έκταση της ενδεχόμενης δικής μας παραίτησης από το πλέον υπέρθετο κοινωνικό μας χρέος: ότι πρέπει να είμαστε εμείς οι οποίοι, ως συλλογική πλειοψηφία και αν είναι δυνατόν όχι μόνο αριθμητική, θα «αποφασίζουμε» για όσα μας αφορούν.   

Αναστάσιος – Ιωάννης Δ. Μεταξάς
Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών και
Επίτιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Τι είναι ο Συνταγματικός Πατριωτισμός;

Ο Συνταγματικός Πατριωτισμός, έννοια μη καθολικά αποδεκτή, χαρακτηρίζεται από τη μνήμη και τη μαχητικότητα ενάντια στους εχθρούς της Δημοκρατίας. Συνιστά μια μορφή πολιτικής δέσμευσης που προέρχεται από τη δέσμευση του υποκειμένου απέναντι στους κανόνες, στις αξίες και τις διαδικασίες που εμπεριέχουν τα φιλελεύθερα δημοκρατικά Συντάγματα. Όμως, πού συγκλίνουν και πού αποκλίνουν οι έννοιες Σύνταγμα και Πατριωτισμός;

Περισσότερα

Τι είναι το κοινοβουλευτικό σύστημα;

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του κοινοβουλευτισμού είναι η αρχή ότι η κυβέρνηση οφείλει να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Αν την χάσει είτε στις εκλογές, είτε επειδή η Βουλή αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την κυβέρνηση μετά από πρόταση δυσπιστίας, τότε η κυβέρνηση οφείλει να παραιτηθεί.

Περισσότερα

Υπάρχει δίλημμα/σύγκρουση μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας στη σύγχρονη δημοκρατία;

Η φιλελεύθερη δημοκρατία πετυχαίνει να παραμένει σταθερή, γιατί, εν τέλει, οι πολίτες προτιμούν ένα πολιτικό πλαίσιο που σέβεται όλους το ίδιο. Τι σημαίνουν τα παραπάνω για τη σχέση ελευθερίας και ασφάλειας; Η ιδέα ότι η σταθερότητα της δημοκρατικής κοινωνίας στηρίζεται πάνω στον ίσο σεβασμό της ελευθερίας του καθενός είναι ένας νέος τρόπος νοηματοδότησης της σχέσης ασφάλειας και ελευθερίας.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.