Εισαγωγή Ξ. Κοντιάδη στην εκδήλωση “Η πιλοτική δίκη ενώπιον των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων. Συγκριτική προσέγγιση”

Διαβάστε την εισαγωγή του Ξενοφώντα Κοντιάδη στην εκδήλωση με τίτλο "Η πιλοτική δίκη ενώπιον των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων. Συγκριτική προσέγγιση", την οποία συνδιοργάνωσαν το ΚΕΣΔ - Ίδρυμα Τσάτσου και το Syntagma Watch, την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου.

I.

Ο θεσμός της πιλοτικής δίκης εισήχθη το πρώτον με τον νόμο 3900/2010, προβλέποντας ότι υπόθεση που κατά τις πάγιες διατάξεις υπάγεται στην αρμοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων άγεται απευθείας στο ΣτΕ για να επιλυθεί ένα νομικό ζήτημα που παρουσιάζει γενικότερο ενδιαφέρον και προβλέπεται ότι θα προκαλέσει μεγάλο αριθμό δικών.

Ο σκοπός της πιλοτικής δίκης είναι προφανής: Η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, η ενότητα της νομολογίας ως προς την εφαρμογή κρίσιμων κανόνων δικαίου και άρα η ασφάλεια δικαίου.

Δύο χρόνια αργότερα, από το 2012, ο θεσμός της πιλοτικής δίκης εισάγεται και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ειδικότερα, με το άρθρο 69 του ν. 4055/2012 προστέθηκε το άρθρο 108Α στο ΠΔ 1225/1981 που προέβλεπε τη δικονομία του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η εφαρμογή του θεσμού της πιλοτικής δίκης επιβεβαίωσε τα πλεονεκτήματά του σε μία περίοδο που η ελεγχόμενη χρεωκοπία της χώρας και η υιοθέτηση της μνημονιακής νομοθεσίας προκαλέσαν μαζικές αγωγές σε φορολογικά, συνταξιοδοτικά, δημοσιοϋπαλληλικά, περιβαλλοντικά και άλλα ζητήματα δημοσίου δικαίου, θέτοντας ταυτόχρονα σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας.

Είναι βέβαιο ότι χωρίς τον θεσμό της πιλοτικής δίκης η επιβάρυνση των διοικητικών δικαστηρίων θα ήταν τεράστια, η δε καθυστέρηση απονομής δικαιοσύνης ακόμα μεγαλύτερη. Από μία απλή σταχυολόγηση της νομολογίας του ΣτΕ και του ΕλΣυν κατά τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης διαπιστώνουμε ότι τα μεγάλα ζητήματα συνταγματικότητας που επέλυσαν εισήχθησαν στα δύο ανώτατα δικαστήρια στο πλαίσιο πιλοτικών δικών.

II.

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας υπόθεση εισάγεται σε πιλοτική δίκη είτε μετά από αίτηση των διαδίκων ή του Γενικού Επιτρόπου των διοικητικών δικαστηρίων και πράξη Τριμελούς Επιτροπής Προέδρων του ΣτΕ είτε με προδικαστικό ερώτημα του διοικητικού δικαστηρίου, με συνέπεια την αναστολή εκδίκασης των εκκρεμών υποθέσεων μέχρι την έκβαση της πιλοτικής δίκης. Μετά την επίλυση του ζητήματος από το ανώτατο δικαστήριο οι υποθέσεις εισάγονται προς κρίση με τη διαδικασία σε συμβούλιο.

Είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον ότι η τεχνική που χρησιμοποιείται στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τις πιλοτικές δίκες διαφέρει σε αρκετά σημεία από την αντίστοιχη τεχνική ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Με τον πρόσφατο νόμο 4842/2021 κατοχυρώθηκε η πιλοτική δίκη και στον Άρειο Πάγο, για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος, προκειμένου να επιταχυνθεί η απονομή της δικαιοσύνης και να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου.

Σύμφωνα με το άρθρο 20Α ΚΠολΔ «Οποιοδήποτε ένδικο βοήθημα ή μέσο που ασκήθηκε ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού δικαστηρίου μπορεί να εισαχθεί στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με απλή πράξη τριμελούς επιτροπής, που αποτελείται από τον Πρόεδρό του, τον αρχαιότερο Αντιπρόεδρο και τον Πρόεδρο του αρμόδιου καθ’ ύλην Τμήματος, ύστερα από αίτημα ενός εκ των διαδίκων που κατατίθεται ενώπιόν της ή ύστερα από προδικαστικό ερώτημα που υποβάλλεται από το δικαστήριο της ουσίας, με απόφαση που δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα, όταν με αυτό τίθεται νέο δυσχερές ερμηνευτικό νομικό ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος που έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων».

Οι προϋποθέσεις που τίθενται στο νέο άρθρο 20Α ΚΠολΔ είναι διατυπωμένες ακόμη σαφέστερα από ό,τι στο άρθρο 1 του νόμου 3900/2010. Ειδικότερα οι προϋποθέσεις είναι οι εξής: Νέο, δυσχερές ερμηνευτικό νομικό ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, που έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων με υποβολή έγγραφου αιτήματος από διάδικο (ή με προδικαστικό ερώτημα δικαστηρίου ουσίας ή με πράξη του Εισαγγελέα του ΑΠ).

Η εισαγωγή του θεσμού στον Άρειο Πάγο, με καθυστέρηση άνω των 10 ετών σε σύγκριση με το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις στον νομικό κόσμο. Μεταξύ άλλων υποστηρίχθηκε ότι θεσπίζεται ένα οιονεί συνταγματικό δικαστήριο, ενώ η πλειοψηφία της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων διαφώνησε με την εισαγωγή του θεσμού υποστηρίζοντας ότι μέσω της πιλοτικής δίκης δίνεται η δυνατότητα σε υπερβολικά πρώιμο στάδιο να απασχοληθεί ο Άρειος Πάγος με δύσβατα νομικά ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος, επιβαρύνοντας υπέρμετρα το έργο του και καθιστώντας πιο δύσκαμπτη τη δυνατότητα μεταστροφής της νομολογίας.

Παρ’ όλα αυτά, μετά τη θέσπιση της νέας αυτής διάταξης στον ΚΠολΔ ο Άρειος Πάγος πραγματοποίησε πρόσφατα τα πρώτα βήματα εφαρμογής του θεσμού της πιλοτικής δίκης.

III.

Το ΚΕΣΔ ανέλαβε την πρωτοβουλία να διοργανώσει μία σύνθετη και απαιτητική συζήτηση με τη συμμετοχή τριών ανώτατων δικαστών από το Συμβούλιο της Επικρατείας, τον Άρειο Πάγο και το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς επίσης καθηγητών πολιτικής δικονομίας και δημοσίου δικαίου, επιχειρώντας μία συγκριτική και σφαιρική προσέγγιση του θεσμού της πιλοτικής δίκης, από την οποία μπορούν να συναχθούν πολύτιμα συμπεράσματα.

Ευχαριστώ θερμά τις επιφανείς ανώτατες δικαστές, την κυρία Θεολογία Γναρδέλλη, Σύμβουλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, την κυρία Ευδοξία Κιουπτσίδου, Αρεοπαγίτη, και την κυρία Μαρία Σταματοπούλου, Σύμβουλο Επικρατείας, και τους αγαπητούς συναδέλφους Σπυρίδωνα Τσαντίνη, καθηγητή ΔΠΘ και Κυριάκο Παπανικολάου, λέκτορα ΔΠΘ, καθώς και την κυρία Ελευθερία Κόλλια, δημοσιογράφο, για τη συμμετοχή τους σε αυτό το τραπέζι.

Ξενοφών Κοντιάδης
Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Πρόεδρος του ΚΕΣΔ- Ιδρύματος Τσάτσου

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Εισαγωγική ομιλία στην εκδήλωση «Quo Vadis Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης;»

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, 33 χρόνια μετά τη σύστασή του, αποτελεί τη μόνη Ανεξάρτητη Αρχή, τουλάχιστον μεταξύ των συνταγματικά κατοχυρωμένων, για την οποία ακόμη ερίζεται τόσο το ζήτημα ποιο ακριβώς είναι το εύρος των αρμοδιοτήτων της όσο και ποιες θα πρέπει να είναι αυτές οι αρμοδιότητες.

Περισσότερα

Θεσμική Χαλάρωση: Η διαρροή της υποτιθέμενης έκβασης της δίκης για τα δώρα των δημοσίων υπαλλήλων

Είναι ορθή η επίκριση που έκανε η πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με την διαρροή της υποτιθέμενης έκβασης της δίκης για τα δώρα των δημοσίων υπαλλήλων; Το πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα το φαινόμενο της θεσμικής χαλάρωσης διαβρώνει τον ρόλο και την αποστολή της θεσμικής δεοντολογίας.

Περισσότερα

Θέλεις να μαθαίνεις

πρώτος τα νέα μας;

Αν σε ενδιαφέρει να ενημερώνεσαι άμεσα για τις νέες δημοσιεύσεις και τις δράσεις του Syntagma Watch, τότε εγγράψου στο newsletter μας!

Αυτός ο ιστότοπος για τη διευκόλυνση της λειτουργίας του και προκειμένου να σας παρέχει μια προσωποποιημένη εμπειρία χρησιμοποιεί cookies. Για να ενημερωθείτε για τη χρήση των cookies και τις σχετικές ρυθμίσεις μπορείτε να επιλέξετε εδώ

JOIN THE CLUB!

It’s easy: all we need is your email & your eternal love. But we’ll settle for your email.

Subscribe

* indicates required
Email Format

Please select all the ways you would like to hear from Syntagma Watch:

You can unsubscribe at any time by clicking the link in the footer of our emails. For information about our privacy practices, please visit our website.

We use Mailchimp as our marketing platform. By clicking below to subscribe, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.