Tο «πάγωμα» του λόγου αποδίδει το όρο chilling effect που χρησιμοποιείται σταθερά από την αμερικανική νομολογία σε υποθέσεις ελευθερίας του λόγου.

Ερώτημα Πολίτη:

Τι είναι το «πάγωμα του λόγου»;

Απάντηση:

Tο «πάγωμα» του λόγου αποδίδει το όρο chilling effect που χρησιμοποιείται σταθερά από την αμερικανική νομολογία σε υποθέσεις ελευθερίας του λόγου.[1]

Αναφέρεται στην  επίδραση που μπορεί να έχει ένας περιορισμός του λόγου όπως, η απειλή μεγάλων αποζημιώσεων για συκοφαντική δυσφήμηση στην ελεύθερη έκφραση. H υποχρέωση, για παράδειγμα, επαλήθευσης κάθε πληροφορίας για ένα δημόσιο πρόσωπο πριν από τη δημοσίευσή της, λόγω της απειλής αποζημίωσης, θα είχε ως αποτέλεσμα το πάγωμα του ελεύθερου διαλόγου, την αποθάρρυνση της άσκησης κριτικής.

Η βασική του χρησιμότητα είναι ερμηνευτική: αποτελεί γνώμονα ερμηνείας των τιθέμενων περιορισμών ώστε να κριθεί η συνταγματικότητά τους  (ή και η συμβατότητα τους με την ΕΣΔΑ).

Η λογική είναι ότι η ελευθερία του λόγου, ή για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά δεδομένα η ελευθερία της έκφρασης δεν περιορίζεται μόνο από τη λογοκρισία και τους προληπτικούς περιορισμούς. Οι επαπειλούμενες συνέπειες για την άσκηση του δικαιώματος, σε περίπτωση που θίγει ένα άλλο δικαίωμα ή το δημόσιο συμφέρον μπορεί να αποθαρρύνουν την ελεύθερη έκφραση εξαιτίας του φόβου των συνεπειών. Στην ουσία το «πάγωμα» του λόγου αναφέρεται στην σκέψη «μήπως να μην το πω (γράψω, εκφράσω) αυτό γιατί ίσως να υποστώ κάποια συνέπεια».


Υποσημείωση:

[1] F. Schauer, «Fear, Risk, and the First Amendment: Unravelling the Chilling Effect» 58 Boston University L. Rev., (1978), 685.

Αλκμήνη Φωτιάδου
Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου, Δικηγόρος

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Είναι συνταγματικό το άρθρο 8 του νομοσχεδίου με τίτλο «Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2010/13 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Μαρτίου 2010 για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων, όπως έχει τροποποιηθεί με την Οδηγία (ΕΕ) 2018/1808 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2018 και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης», που κατατέθηκε στη Βουλή;

Η διάταξη του άρθρου 6 της Οδηγίας έχει ως εξής: «Τα κράτη μέλη μεριμνούν με τα ενδεδειγμένα μέσα ώστε οι υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων που παρέχονται από παρόχους υπό τη δικαιοδοσία τους να μην περιέχουν οποιαδήποτε πρόκληση μίσους βάσει φυλής, φύλου, θρησκείας ή εθνικότητας». Η αρχική της ενσωμάτωση στην ελληνική έννομη τάξη με το υπό συζήτηση σχέδιο νόμου ήγειρε, και δικαίως, προβληματισμό, γιατί προσέθετε στο ως άνω πεδίο και «τη δημόσια πρόσκληση σε τρομοκρατικό έγκλημα», που αφενός δεν προβλεπόταν στην Οδηγία και αφετέρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπερέβαινε το σκοπό της σχετικής με τα οπτικοακουστικά μέσα ρύθμισης. Ο προβληματισμός αυτός οδήγησε τελικά σε αλλαγή της διατύπωσης του συγκεκριμένου άρθρου.

Περισσότερα