Έχει δικαίωμα ένας εκπαιδευτικός να αρνηθεί να κάνει προσευχή στο τμήμα του, αφού λόγω των μέτρων για την πανδημία δεν πραγματοποιείται πρωινή συγκέντρωση και προσευχή όλου του σχολείου;

Η «εθνική θρησκευτική συνείδηση» δεν υπερισχύει, και δεν μπορεί να διαμορφώσει καταναγκαστικά, την «προσωπική θρησκευτική συνείδηση». Αυτό ισχύει και για μαθητές και για εκπαιδευτικούς.

Ερώτημα πολίτη:

Έχει δικαίωμα ένας εκπαιδευτικός της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ο οποίος είναι άθεος, να αρνηθεί να κάνει προσευχή στο τμήμα του κατά την περίοδο που, λόγω των μέτρων για την πανδημία, δεν πραγματοποιείται πρωινή συγκέντρωση και προσευχή όλου του σχολείου;

Απάντηση:

Η «ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης» (άρθρο 13 παρ. 1 του Συντάγματος) είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του οποίου απολαύουν όλοι – Έλληνες πολίτες αλλά και όσοι ζουν στην Ελλάδα. Η ελευθερία αυτή, όπως υποστηρίζεται από την πλειοψηφία της θεωρίας αλλά και όπως έχει συχνά νομολογηθεί, ειδικά σε σχέση με την εκπαιδευτική λειτουργία δεν επηρεάζεται ούτε αλλάζει νόημα με βάση το άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος που ορίζει την «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης» ως «σκοπό», μεταξύ άλλων, της εν Ελλάδι παρεχόμενης παιδείας.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η «εθνική θρησκευτική συνείδηση» δεν υπερισχύει, και δεν μπορεί να διαμορφώσει καταναγκαστικά, την «προσωπική θρησκευτική συνείδηση» -ισχύει και για μαθητές και για εκπαιδευτικούς. Με σειρά πρόσφατων αποφάσεων της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, ειδικά για τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών, και γενικότερα για θρησκευτικές εκδηλώσεις εντός της εκπαιδευτικής λειτουργίας, κρίθηκε όχι μόνο ότι η θρησκευτική «πίστη», το θρησκευτικό αίσθημα, αποτελεί προσωπικό δεδομένο, του οποίου η κοινοποίηση εξαρτάται από τη βούληση του υποκειμένου και προστατεύεται έναντι τρίτων, αλλά και ότι δεν χρειάζεται ειδική «αιτιολόγηση» για αποφάσεις -συμμετοχή ή αποχή- σχετικές με το μάθημα των θρησκευτικών.

Με βάση τα παραπάνω, η απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε είναι ότι κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να αρνηθεί να κάνει ο ίδιος την προσευχή στην τάξη του, χωρίς να χρειάζεται να δηλώσει το λόγο που τον οδηγεί σε αυτή την απόφαση. Για μη συνταγματικούς, αλλά σχετιζόμενους με την ορθή λειτουργία του σχολείου λόγους, σκόπιμο θα ήταν πάντως εκπαιδευτικός που σκοπεύει να προβεί σε αυτή την ενέργεια να έχει προηγουμένως ειδοποιήσει τη Διεύθυνση του σχολείου. Ούτε η Διεύθυνση, ωστόσο, ούτε οι μαθητές, ούτε οι γονείς, ούτε το Υπουργείο, έχουν δικαίωμα να του ζητήσουν, πόσο μάλλον να τον εξαναγκάσουν, να αλλάξει γνώμη. 

Κώστας Μποτόπουλος
Συνταγματολόγος, Δικηγόρος

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

PCR Test: Είναι νόμιμο σύμφωνα με το Ελληνικό δίκαιο; Έχει το δικαίωμα η κάθε αρχή να πραγματοποιεί τέτοια τεστ χωρίς την συγκατάθεση του επιβάτη/τουρίστα;

Η υποχρεωτική εξέταση του πληθυσμού που εισέρχεται στην Ελλάδα, η οποία γίνεται με σκοπό την οικονομική -τουριστική κατά κύριο λόγο- ανάπτυξη κατά τρόπο συνάδοντα με την προστασία της δημόσιας υγείας, δοκιμάζει το δικαίωμα αυτοδιαθέσεως του ατόμου. Yπό εξαιρετικές συνθήκες πανδημίας και ύστερα από ισόρροπη στάθμιση των συγκρουομένων εννόμων αγαθών, αυτού της αυτοδιαθέσεως του ατόμου, της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, της αναπτύξεως της οικονομικής δραστηριότητας και της προστασίας της δημόσιας υγείας κρίνεται ότι μπορεί να λάβει χώρα για περιορισμένο χρονικό διάστημα και χωρίς τη χρήση βίας.

Περισσότερα

Έχει «δικαίωμα» η κυβέρνηση να κλείσει τις εκκλησίες λόγω κορωνοϊού κι αν ναι υπό ποιες (θεσμικές) προϋποθέσεις;

Η απαγόρευση των συναθροίσεων και του κοινωνικού συγχρωτισμού αφορά, προσωρινά, όχι μόνο σε όλες τις λατρευτικές λειτουργίες (ανεξαρτήτως δόγματος), αλλά και σε όλες τις συναθροίσεις, όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ως επιστημονικά ενδεδειγμένο μέτρο ανάσχεσης της εξάπλωσης του ιού. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα γενικό μέτρο κατά του κοινωνικού συγχρωτισμού εγγύτερα ορισμένων αποστάσεων.

Περισσότερα

Μπορεί ο εργοδότης να υποχρεώσει εργαζομένους του να υποβληθούν σε τεστ για τον κορωνοϊό;

Έχει δικαίωμα ο εργοδότης να υποχρεώσει εργαζομένους του να υποβληθούν σε τεστ για τον κορωνοϊό; Αν ναι, ποιον επιβαρύνουν τα έξοδα; Ο Δικηγόρος-Εργατολόγος, Γιάννης Καρούζος, απαντά.

Περισσότερα