Έχει δικαίωμα ένας εκπαιδευτικός να αρνηθεί να κάνει προσευχή στο τμήμα του, αφού λόγω των μέτρων για την πανδημία δεν πραγματοποιείται πρωινή συγκέντρωση και προσευχή όλου του σχολείου;

Η «εθνική θρησκευτική συνείδηση» δεν υπερισχύει, και δεν μπορεί να διαμορφώσει καταναγκαστικά, την «προσωπική θρησκευτική συνείδηση». Αυτό ισχύει και για μαθητές και για εκπαιδευτικούς.

Ερώτημα πολίτη:

Έχει δικαίωμα ένας εκπαιδευτικός της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ο οποίος είναι άθεος, να αρνηθεί να κάνει προσευχή στο τμήμα του κατά την περίοδο που, λόγω των μέτρων για την πανδημία, δεν πραγματοποιείται πρωινή συγκέντρωση και προσευχή όλου του σχολείου;

Απάντηση:

Η «ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης» (άρθρο 13 παρ. 1 του Συντάγματος) είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του οποίου απολαύουν όλοι – Έλληνες πολίτες αλλά και όσοι ζουν στην Ελλάδα. Η ελευθερία αυτή, όπως υποστηρίζεται από την πλειοψηφία της θεωρίας αλλά και όπως έχει συχνά νομολογηθεί, ειδικά σε σχέση με την εκπαιδευτική λειτουργία δεν επηρεάζεται ούτε αλλάζει νόημα με βάση το άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος που ορίζει την «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης» ως «σκοπό», μεταξύ άλλων, της εν Ελλάδι παρεχόμενης παιδείας.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η «εθνική θρησκευτική συνείδηση» δεν υπερισχύει, και δεν μπορεί να διαμορφώσει καταναγκαστικά, την «προσωπική θρησκευτική συνείδηση» -ισχύει και για μαθητές και για εκπαιδευτικούς. Με σειρά πρόσφατων αποφάσεων της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, ειδικά για τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών, και γενικότερα για θρησκευτικές εκδηλώσεις εντός της εκπαιδευτικής λειτουργίας, κρίθηκε όχι μόνο ότι η θρησκευτική «πίστη», το θρησκευτικό αίσθημα, αποτελεί προσωπικό δεδομένο, του οποίου η κοινοποίηση εξαρτάται από τη βούληση του υποκειμένου και προστατεύεται έναντι τρίτων, αλλά και ότι δεν χρειάζεται ειδική «αιτιολόγηση» για αποφάσεις -συμμετοχή ή αποχή- σχετικές με το μάθημα των θρησκευτικών.

Με βάση τα παραπάνω, η απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε είναι ότι κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να αρνηθεί να κάνει ο ίδιος την προσευχή στην τάξη του, χωρίς να χρειάζεται να δηλώσει το λόγο που τον οδηγεί σε αυτή την απόφαση. Για μη συνταγματικούς, αλλά σχετιζόμενους με την ορθή λειτουργία του σχολείου λόγους, σκόπιμο θα ήταν πάντως εκπαιδευτικός που σκοπεύει να προβεί σε αυτή την ενέργεια να έχει προηγουμένως ειδοποιήσει τη Διεύθυνση του σχολείου. Ούτε η Διεύθυνση, ωστόσο, ούτε οι μαθητές, ούτε οι γονείς, ούτε το Υπουργείο, έχουν δικαίωμα να του ζητήσουν, πόσο μάλλον να τον εξαναγκάσουν, να αλλάξει γνώμη. 

Κώστας Μποτόπουλος
Συνταγματολόγος, Δικηγόρος

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

Σου άρεσε το άρθρο, αλλά σου δημιούργησε νέες απορίες;

Έχεις και άλλα ερωτήματα που σε απασχολούν σε σχέση με το Σύνταγμα, τους Θεσμούς, τα δικαιώματα και τη λειτουργία της Δημοκρατίας;

Σχετικά Άρθρα

Πώς μπορώ ως γονέας να (αντι)δράσω στη ζωντανή αναμετάδοση του μαθήματος από τις τάξεις των παιδιών μου;

Κάποιος γονέας ή κηδεμόνας που επιθυμεί να διαμαρτυρηθεί κατά της απευθείας μεταδόσεως του μαθήματος από την τάξη του παιδιού του έχει μια σειρά επιλογών στη διάθεσή του. Οφείλει να ελέγξει εάν η σχετική νομοθεσία εφαρμόζεται πιστά από τη σχολική μονάδα στην οποία φοιτά το παιδί του. Μπορεί να ασκήσει ατομικά ή μέσω του Συλλόγου Γονέων πίεση στη σχολική μονάδα, προκειμένου να λάβει χώρα πιστή εφαρμογή της σχετικής υπουργικής αποφάσεως. Νομιμοποιείται να αντιταχθεί δυνάμει του άρθρου 21 ΓΚΠΔ. Έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας τη σχετική υπουργική απόφαση.

Περισσότερα

Έχει «δικαίωμα» η κυβέρνηση να κλείσει τις εκκλησίες λόγω κορωνοϊού κι αν ναι υπό ποιες (θεσμικές) προϋποθέσεις;

Η απαγόρευση των συναθροίσεων και του κοινωνικού συγχρωτισμού αφορά, προσωρινά, όχι μόνο σε όλες τις λατρευτικές λειτουργίες (ανεξαρτήτως δόγματος), αλλά και σε όλες τις συναθροίσεις, όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ως επιστημονικά ενδεδειγμένο μέτρο ανάσχεσης της εξάπλωσης του ιού. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα γενικό μέτρο κατά του κοινωνικού συγχρωτισμού εγγύτερα ορισμένων αποστάσεων.

Περισσότερα

Μπορεί να επιβληθεί με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη της ΕΕΔΥ, υποχρεωτικότητα εμβολιασμού;

Ο εμβολιασμός, ως ιατρική πράξη, προϋποθέτει πάντοτε τη συναίνεση του προσώπου, δεν μπορεί δηλαδή ποτέ να επιβληθεί με αναγκαστική επέμβαση στο σώμα (αρχή της ανθρώπινης αξίας).

Περισσότερα