Η ειδική αποσβεστική προθεσμία για τα υπουργικά αδικήματα καταργήθηκε με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2019. Μάλιστα, ήταν σαφής η βούληση της αναθεωρητικής Βουλής για άμεση κατάργηση της προβληματικής αυτής ρύθμισης, χωρίς η κατάργηση να εξαρτάται από τη θέσπιση πρόσθετης διάταξης στον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Υπό τα δεδομένα αυτά, εάν δεχόμασταν ότι δεν έχει καταργηθεί η ειδική αποσβεστική προθεσμία επειδή δεν έχει τροποποιηθεί ρητώς ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, θα ανατρέπαμε την ιεραρχία των πηγών του δικαίου, σύμφωνα με την οποία το Σύνταγμα είναι σαφώς ανώτερο του νόμου. Η αντίθετη άποψη δεν θα ήταν μόνο νομικά εσφαλμένη, αλλά και θα κλόνιζε ακόμη περισσότερο την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς και τη Δημοκρατία.
Δεν θεωρώ ότι υπήρξε σκοπιμότητα για τη μη ρητή τροποποίηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Η μη αλλαγή του νόμου αυτού οφείλεται σε δύο κυρίως παράγοντες. Πρώτον, στη γενικότερη αδράνεια του κοινού νομοθέτη να ανταποκριθεί στις ανάγκες που προκύπτουν από τη συνταγματική αναθεώρηση. Χαρακτηριστικό είναι ότι με την ίδια συνταγματική αναθεώρηση του 2019 θεσπίστηκε και ο θεσμός της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, η δυνατότητα δηλαδή των πολιτών με συλλογή υπογραφών να προτείνουν την ψήφιση ενός νόμου. Ωστόσο σήμερα, πέντε και πλέον χρόνια μετά, δεν έχει ψηφιστεί ο εκτελεστικός του Συντάγματος νόμος. Και δεύτερον, όσον αφορά το θέμα μας, συχνά οι πολιτικοί αποφεύγουν να αγγίξουν «δύσκολα» θέματα όπως αυτό της ευθύνης των υπουργών, έστω και εάν στη συγκεκριμένη βέβαια περίπτωση τα πράγματα είναι πιο απλά γιατί τη λύση την είχε δώσει η συνταγματική αναθεώρηση του 2019.
Παρότι η κατάργηση της ειδικής αποσβεστικής προθεσμίας προκύπτει από το ίδιο το Σύνταγμα, για λόγους ασφάλειας του δικαίου η κατάργηση αυτή θα πρέπει να αποτυπωθεί ρητώς και στον ίδιο τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Δεν είναι ασφαλώς ορθό να εμφανίζεται στον νόμο μια ρύθμιση, η οποία έχει καταργηθεί εδώ και χρόνια από την αναθεωρητική Βουλή. Για να μη δημιουργούνται όμως παρερμηνείες, καλό είναι στις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου να επισημαίνεται ότι η κατάργηση αυτή έχει ήδη επέλθει με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2019. Όπως όμως σε κάθε περίπτωση, έτσι και εδώ η δικαιοσύνη είναι αυτή που θα επιλύσει οριστικά το ζήτημα. Όταν δηλαδή φτάσει μια υπόθεση στο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 86 του Συντάγματος που δικάζει τα ποινικά αδικήματα των υπουργών, τότε το Δικαστήριο αυτό θα πρέπει κατά την άποψή μου να δεχθεί όσα προαναφέρθηκαν περί κατάργησης της ειδικής αποσβεστικής προθεσμίας με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2019, αίροντας πλέον οριστικά οποιαδήποτε αμφιβολία.
Σπύρος Βλαχόπουλος
Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Πηγή: Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα των Συντακτών, 15 Φεβρουαρίου 2025
